Ga naar buiten met Kliederkerk in het Wild

Verwonderen, ervaren, verbinden

Kliederkerk bouwt aan een ‘wilde beweging’ door naar buiten te gaan om ook daar God te ontmoeten, de betekenis van bijbelverhalen te ontdekken en samen te vieren en te eten. Ga vanuit verwondering over Gods schepping de natuur in, leer door te ervaren en te ontdekken over onze verbondenheid met de rest van de schepping. Kliederkerk in het Wild.

Kernwaarden verrijken

Met Kliederkerk in het Wild krijgen de volgende kernwaarden nog meer invulling:

* Bijbel centraal: In de Bijbel staan veel teksten over de natuur. Als je de Bijbel vaker buiten leest, gaat dat je steeds meer opvallen.

* Creatief: Hoe goed kun jij een boom naschilderen? Kun jij iets moois maken met bladeren en takken die je vindt? Help jij de (kerk)tuin bij-vriendelijk te maken? Ontdek zo hoe creatief God is.

* Vol vreugde vieren: Vieren wordt nu nóg vreugdevoller, want de schepping om je heen doet met je mee! Kijk maar eens om je heen, wat een prachtige kleuren! En hoor je de wind door de bomen? Ruik je de bloemen? Voel je de regen op je huid? Alle schepselen prijzen God op hun eigen manier.

* Alle leeftijden: Kliederkerk doe je samen en buiten wordt dat nog leuker. Want hoe leer je beter te verwonderen dan met kleine en grote mensen samen? 

* Gastvrij: Buiten zijn geen muren en geen drempels. Je bent zichtbaar en mensen kunnen makkelijker aanhaken.

Let’s get wild!

Ook naar buiten met je kliederkerk en samen verwonderen, ervaren en verbinden? Dan zijn er verschillende opties. Je kunt je hele kliederkerk naar buiten verplaatsen. Je kunt ook één of twee activiteiten buiten doen, net wat bij jullie het beste past. Heb jij al een leuke ‘wilde’ kliederkerk gedaan? Deel je ervaringen! Dat kan op de facebookpagina van kliederkerk of op de nieuwe webpagina die er binnenkort aankomt. Nog meer inspiratie? Bekijk het materiaal hieronder.

Messy Church Goes Wild

Het Engelse Messy Church heeft heel wat Engelstalig materiaal online staan. Met Messy Church Goes Wild en Messy Church Adventures beleef je samen avonturen in het wild!

Ontdek de Schepping - A Rocha

Bekijk Ontdek de Schepping van A Rocha. Gebaseerd op het scheppingsverhaal heeft A Rocha materiaal ontwikkeld om met je bijbelklas, zondagsschool of kindernevendienst naar buiten te gaan. Samen ga je de natuur dicht bij de kerk ontdekken en onderzoeken. Het materiaal bestaat uit zes workshops die zijn gelinkt aan het scheppingsverhaal in Genesis 1.

Struinen door de schepping - Hanna Holwerda

Dit natuurboek verbindt het genieten in de natuur met het geloof in de Schepper. Naast informatieve weetjes over landschappen, dieren en planten lees je bijbelteksten en vind je creatieve opdrachten.

Natuurwijs

Kijk voor leerzame activiteiten in de natuur ook eens op natuurwijs.nl/natuuropdrachten.

>> Lees voor meer (theologische) achtergrond over Kliederkerk in het Wild het whitepaper.

 lees verder
 
Synode spreekt verder over positie van werkers in de kerk

Het mozaïek van kerkplekken is steeds veelkleuriger, diverser en meer fluïde. Voor werkers in de kerk betekent dat ook een veranderende rol. Daarom voerde de synode in de afgelopen jaren een diepgaand gesprek over het ambt. Kernvraag daarbij is: hoe zorgen we dat mensen die zich geroepen weten, hun talent ook echt kunnen inzetten voor de kerk van morgen? Het rapport ‘Ruimte voor Woord en Geest’ is de afsluiting van het traject dat de synode aflegde.

Diversiteit van werkers en kerkplekken

Met de groeiende variatie in kerkplekken ontstaat er ook een groeiende diversiteit van voorgangers. Nieuwe kerkplekken vragen om een ander type voorganger. Vaak nemen kerkelijk werkers – met een grote variëteit aan achtergronden – deze plek in. Ook in bestaande gemeenten zien we hen vaker terug. Alleen al omdat kleine gemeenten zich soms geen ‘traditionele’ voorganger meer kunnen veroorloven. 

De afgelopen maanden werkten twee leden uit iedere werkgroep (Samenwerking, Opleidingen, Beroepbaarheid en Rechtspositie) intensief samen aan het rapport. De coördinatiegroep leverde uiteindelijk de eindversie van ‘Ruimte voor Woord en Geest’ op waarin de profielen van predikant, pastor en kerkelijk werker worden beschreven en waarin voorstellen worden gedaan voor de praktijk van samenwerking, beroepbaarheid en rechtspositie. Het rapport legt uit hoe die vertaling naar de praktijk eruitziet. Pastores en predikanten zijn actief in en voor het geheel van de gemeente, de kerkelijk werkers op een deelterrein van de gemeente. De drie beroepsprofielen laten ruimte voor een grote variatie aan werkers. Naast een diverse groep van kerkelijk werkers, pastores en predikanten is er een belangrijke en blijvende taak voor werkers in het categoriaal pastoraat en voor pioniers. 

Helder onderscheid

Het rapport pleit voor een helder onderscheid tussen pastor en predikant wat betreft context en functie. Pastores werken in minder complexe contexten, predikanten in meer complexe. “Dit onderscheid is belangrijk om recht te doen aan de diversiteit van werkers in de kerk, omdat het zonder helder onderscheid onmogelijk is een verschil in profiel en in salariëring aan te brengen”, zegt De Reuver. Er komt een hulpmiddel om te bepalen welk profiel het beste past.

Opleidingen

Kerkelijk werkers, pastores en predikanten zijn actief in verschillende contexten. Die contexten vragen om een verschillend werk- en denkniveau met een bijpassende graad. De tabel geeft de relatie weer tussen het (opleidings)niveau en de aard van het werk.

Met het vaststellen van deze profielen kunnen kerkelijk werkers die in de huidige praktijk al als ‘pastor’ werken, de stap zetten naar ordinatie tot pastor of predikant. Ze kunnen hun competenties laten toetsen en - al dan niet na aanvullende opleiding - geordineerd worden.

Zij-instromers vormen inmiddels de meerderheid van de theologiestudenten. Het is essentieel dat zij goed worden ondersteund bij hun stap naar het werk in de kerk. Het rapport stelt dat dat bijvoorbeeld kan door vrijstellingen voor elders verworven competenties en door maatgerichte opleiding. 

Rechtspositie

Momenteel geldt voor predikanten voor gewone werkzaamheden een rechtspositie op grond van het kerkelijk recht. Voor predikanten in algemene dienst (werkzaam voor de dienstenorganisatie) en voor kerkelijk werkers geldt een rechtspositie op grond van het civiele arbeids- en sociale verzekeringsrecht. De werkgroep Rechtspositie adviseert in het rapport de kerkelijke rechtspositie voor alle drie beroepsprofielen. Deze keuze zorgt voor eenvoud, eenduidigheid en gelijke rechten voor iedereen. 

Samenwerking

In de kerk van de toekomst is goede samenwerking meer dan ooit belangrijk. Bij voorkeur maken alle werkers in de kerk in de toekomst daarom deel uit van een team, stelt het rapport. Door samenwerking kunnen de verschillende werkers elkaar ondersteunen en aanvullen. Daarmee wordt ieders talent zo goed mogelijk ingezet. “Het biedt kansen om van elkaar te leren, elkaar aan te vullen en te steunen”, legt De Reuver uit. “In een krimpende en steeds diversere kerk is het belangrijk om solidair te zijn. Bij een groeiend tekort aan werkers leidt samenwerking tot een flexibele inzet van mensen en middelen.”

Permanente educatie

De doorontwikkeling van kerkelijk werker, pastor en predikant vereist goede, permanente educatie. Een leven lang leren is vanzelfsprekend en nodig. Het rapport stelt dat het goed is dat er een vorm van registratie komt voor pastores en predikanten om te waarborgen dat hun kennis en kunde in een snel veranderende samenleving en kerk op peil blijft. Dit veronderstelt dat het aanbod van de permanente educatie helder bijdraagt aan de doorontwikkeling van professionals in de kerk.

Besluitvorming

Op vrijdag 21 juni spreekt de generale synode over de uitkomsten en voorstellen in het rapport. Na een besluit van de synode zal aan het Generaal College voor de Kerkorde gevraagd worden om de besluiten te vertalen naar kerkordevoorstellen. Deze komen naar verwachting in november 2024 voor een eerste lezing in de synode aan de orde.

Lees de synodeagenda en het rapport 'Ruimte voor Woord en Geest' 

Lees ook:

‘We werken als collega’s naast elkaar in de gemeente’

7 jun 2024
 lees verder
 
‘We werken als collega’s naast elkaar in de gemeente’

Bert de Wit (62) startte in mei 2022, kerkelijk werker Jeanette Vos-Spek (54) kwam er een jaar later bij. Al tijdens de sollicitatieprocedure was er een klik en inmiddels zijn De Wit en Vos helemaal ingespeeld op elkaar. Het pastorale werk - de grootste taak in de gemeente - hebben ze verdeeld, andere dingen doen ze samen. “Omdat we een tweewekelijks overleg hebben, zijn we goed op de hoogte van wat er speelt in elkaars wijk”, vertelt ds. De Wit. “Tijdens vakanties kunnen we elkaar altijd vervangen.” 

Gemeenschap van gelovigen

De Protestantse Gemeente IJsselstein noemt zichzelf een ‘open gemeenschap van gelovigen’. Op de website is te lezen dat hun Ontmoetingskerk aan de Andorrastraat plek biedt aan iedereen die betrokken wil zijn bij God en zijn zoon Jezus Christus, en hieraan vorm en inhoud geeft. “In de ontmoeting met elkaar zoeken en ontdekken we wat God ons in deze tijd te zeggen heeft”, vertelt ds. Bert de Wit. Naast de wekelijkse kerkdienst zijn er bijbelkringen, gesprekskringen, inloopmomenten, filmavonden en meer. 

Preekconsent

Voorgaan in de eredienst op zondag is de taak van ds. De Wit. Jeanette Vos leidt de rouwdiensten van overledenen in haar wijk en vult daarnaast een aantal open diensten in het rooster in. “Ik heb er officieel geen uren voor in mijn takenpakket, daarom ga ik voor als  gastpredikant”, legt ze uit. De kerkenraad vroeg voor haar een preekconsent aan bij de classis Utrecht. Met een preekconsent mag ze als kerkelijk werker ook het Woord bedienen in de IJsselsteinse erediensten. “Bijzondere diensten zoals de startzondag en Eeuwigheidszondag doen we samen”, vertelt ds. De Wit. “De diensten tijdens Kerst en Pasen verdelen we onderling.” Jeanette Vos vind het fijn dat ze hierdoor op bepaalde momenten in het jaar contact heeft met de gemeente als geheel. “Voor gemeenteleden is het belangrijk dat ze ook mijn gezicht wel eens zien als voorganger in de dienst.”

Ervaring uit onderwijs

Voordat ze startte als kerkelijk werker, werkte Vos jaren in het onderwijs. Kerkelijk werk had daarnaast altijd al haar hart. “In mijn vrije tijd werkte ik als vrijwilliger in het jeugdwerk, ik was voorzitter van de evangelisatiecommissie en ik organiseerde en leidde Alpha- en Youth Alphacursussen en jeugdweekenden van de kerk.” Toen ze besefte dat ze hier haar ‘betaalde baan’ van wilde maken, startte ze met de studie hbo-theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede. “Omdat ik de opleiding digitaal volgde, kon ik het goed combineren met mijn gezin.” Na haar opleiding werkte ze als jeugdwerker, missionair werker en als kerkelijk werker in verschillende protestantse gemeenten. De ervaring uit het onderwijs neemt ze mee. “Daardoor kan ik soms anders naar dingen kijken. Het is fijn om deze expertise in te kunnen zetten voor de kerk. Ik wil de gemeente graag in beweging krijgen.”

Gewoon ‘de pastor’

Het is fijn om als collega’s samen te werken in de gemeente. Daar zijn Bert de Wit en Jeanette Vos het allebei over eens. “Vooral omdat ieder zijn of haar eigen talenten meebrengt”, zegt De Wit. “Jeanette is gespecialiseerd in jeugdwerk, dus dat pakt zij op. Het is goed om eigen taken te hebben. Te veel op elkaars terrein komen kan spanningen geven. Gelukkig is dat bij ons niet zo. Jeanette is hier gewoon ‘de pastor’. Samen helpen we mensen op hun weg met God.” 

Plannen voor de toekomst zijn er genoeg. “We willen binnenkort starten met een rouwkring, omdat we merken dat daar behoefte aan is in de gemeente”, zegt De Wit. “Jeanette gaat die leiden, samen met een aantal vrijwilligers uit de gemeente. Ik verzorg de geestelijke begeleiding, als die nodig is.”  

Betere rechtspositie

De Wit en Vos voelen zich beiden als een vis in het water in dit werk. “We ervaren helemaal geen drempels om als predikant en kerkelijk werker naast elkaar te fungeren in de gemeente”, aldus De Wit. Beiden weten dat de generale synode al langere tijd een gesprek voert over het ambtstraject, omdat het mozaïek van kerkplekken vraagt om een grotere diversiteit aan werkers in de kerk. “Een predikant heeft momenteel een betere rechtspositie en krijgt een hogere financiële waardering dan een kerkelijk werker”, zegt De Wit. Hij kan zich goed voorstellen dat dat soms spanningen geeft. “Het is goed dat de synode eraan werkt dat dit beter wordt geregeld.”

Plaatsen om tot God te bidden

Het roer helemaal omgooien: De Wit hoopt dat de kerk de moed heeft om dat te doen als de tijd erom vraagt. Hij beseft dat het moeite zal kosten om oude gewoontes los te laten. “In onze gemeente zijn diverse kringen die op doordeweekse dagen bij elkaar komen en waarin mensen hun geloof met elkaar delen”, vertelt hij. “Zij vinden dat soms fijner dan de samenkomst op zondag. Die momenten, waar Christus ook in het midden van mensen is, moeten we aanmoedigen. Er moeten plaatsen blijven waar we samen tot God kunnen bidden en met anderen spreken over wat ons bezighoudt.” Jeanette Vos kan dit alleen maar beamen. “Als kerk hebben wij een taak in de wereld, en dat is Jezus bekendmaken en het goede nieuws doorgeven. God werkt niet alleen binnen de kerkmuren, maar zeker ook erbuiten. We hoeven het niet alleen te doen.”

Veranderende visie op het ambt

De Protestantse Kerk is een mozaïek van kerkplekken en er is een groeiende variatie aan diverse werkers. Al lange tijd denkt de synode na over een invulling van de ambten en functies die meer ruimte geeft aan de diversiteit van werkers in de kerk. Daarvoor zijn de beroepsprofielen predikant, pastor en kerkelijk werker nader uitgewerkt. Het pas verschenen rapport ‘Ruimte voor Woord en Geest’ vertaalt deze profielen naar de praktijk. Op 21 juni bespreekt de synode de voorstellen uit dit rapport. 

Lees ook:

Synode spreekt verder over positie van werkers in de kerk

7 jun 2024
 lees verder
 
Voorbede gevraagd voor generale synode

Landelijk bestuur

De leiding van de Protestantse Kerk ligt in handen van 62 ambtsdragers. Samen vormen zij de generale synode, in gewoon Nederlands ‘het landelijk bestuur’. Zij komen minimaal twee keer per jaar bij elkaar. Hun opdracht is leidinggeven aan het leven en werken van de kerk in haar geheel.

Voor de hele kerk

Pijl naar beneden Verder lezenWat zijn de taken van een synodelid? Synodeleden zijn allen ambtsdragers die gekozen zijn door een plaatselijke gemeente. Deze plaatselijke wijsheid en ervaring worden in de synode gebundeld en vruchtbaar gemaakt voor het welzijn van de hele kerk. Daarom wordt de synode ook wel ‘de kerkenraad van de hele kerk’ genoemd. Volgens de kerkorde bestaat de kerk uit alle gemeenten. Hun stem wordt dus ook via haar ambtsdragers in de synode gehoord en benut.

Inzicht en gebed

De synode buigt zich over allerlei zaken die de Protestantse Kerk aangaan. Op vrijdag 21 juni is de volgende vergadering van de generale synode in 2024. Er wordt dan gesproken over de voorstellen in het rapport 'Ruimte voor Woord en Geest'. Het rapport is de afsluiting van het diepgaande gesprek dat de synode in de afgelopen jaren voerde over het ambt. “Wij bidden om de Geest van wijsheid en inzicht om hierin wegen te zoeken en richting te bepalen, door Jezus Christus die ons roept en zendt", vertelt. ds. Trijnie Bouw, preses van de generale synode. Ze roept lokale protestantse gemeenten op voorbede te doen voor deze vergadering van de generale synode.

Daarvoor is deze suggestie gemaakt:

Trouwe God,

Wij danken Udat U vanaf het allereerste beginmensen hebt geroepenom van hun talenten werk te makenen zich in te zettenvoor kerk en koninkrijk.

Wij danken voor het werkvan pioniers en pastors,kerkelijk werkers en predikanten. 

In onze dagen vol eigentijdse vragen en uitdagingenzoeken wij samennaar wegen om dat werkeven zorgvuldig als rechtvaardigmet elkaar vorm te geven.

Daarom bidden wij om de Geestvan wijsheid en inzichtals mensen overal vandaanbijeen als onze Generale Synode op 21 juni samenkomenom hierin wegen te zoekenen richting te bepalen.door Jezus Christusdie ons roept en zendt,

Amen

Agenda generale synode 21 juni 12024

 

 lees verder
 
Noodkreet: help kinderen in Gaza en Israël

Kinderen die gewond zijn, die huilen om het verlies van hun ouders, die je getraumatiseerd en met een lege blik aankijken… Na al die vreselijke maanden wil je van dit soort beelden uit Gaza en Israël soms het liefst wegkijken. En toch mogen we dát juist niet doen. Hoe je ook denkt over wat er daar gebeurt: kinderen mogen nooit het slachtoffer zijn. 

Altijd angst

De escalatie van geweld in het Midden-Oosten heeft sinds oktober 2023 aan duizenden kinderen het leven gekost. Nog veel meer leven er elk moment van de dag in angst. Ze zijn zowel lichamelijk als psychisch in groot gevaar. Een groot deel van de ruim 1 miljoen kinderen in Gaza is ondervoed, bijna allemaal hebben ze extreme stress, scholen zijn gesloten. Ook in Israël zijn kinderen slachtoffer van geweld en onzekerheid, en ook zij hebben hulp nodig.

Hulp voor nu en voor de toekomst

Kerk in Actie helpt via haar noodhulpprogramma wereldwijd mensen in nood, en dus ook in Gaza en Israël. In deze moeilijke omstandigheden gaan we door met ons werk, en zodra de grenzen weer open zijn, schalen we de hulp meteen op. We bieden hulp voor nu en voor de toekomst, zoals medische zorg, voedsel, kleding, traumahulp en vredesopbouw. 

Kinderen in Gaza en Israël overkomt wat geen enkel kind zou mogen meemaken. Daarom komen we voor hen in actie en doen we een dringend beroep op jou. Geef wat je kunt missen. Je kunt je gift voor het noodhulpprogramma van Kerk in Actie overmaken via rekeningnummer NL89 ABNA 0457 457 457 o.v.v. Noodhulp, of klik op de rode button. 

Geef nu

Bid mee:

'Laat haat plaatsmaken voor vertrouwen'

Lees meer:

Deze hulp biedt Kerk in Actie in Israël en Gaza

5 jun 2024

 

 

 lees verder
 
‘Het was een voorrecht om de kerk op deze plaats te dienen’

Bijna vijf jaar had ds. Marco Batenburg de voorzittershamer van de generale synode in handen. Hij kijkt dankbaar terug op het werk dat - zoals hij het zelf noemt - ‘op zijn pad’ kwam. “Ik viel net een periode in als synodelid voor een collega, toen de vacature van preses ontstond. In die tijd moest je synodelid zijn om in aanmerking te komen voor deze rol. Van verschillende kanten vroegen mensen me of dit niet iets voor mij zou kunnen zijn. Toen ik werd gevraagd om te reageren, heb ik de stap genomen. Ik ben altijd van mening geweest dat als er een taak in de kerk voor je is, je wel heel goed moet nadenken voor je ‘nee’ zegt. Daarnaast had ik ook echt het verlangen om in dit deel van het kerkenwerk aan de slag te gaan.”

De kerk dienen 

Er is in de afgelopen jaren veel werk verzet door moderamen en synode. Batenburg kijkt daarbij terug op een fijne samenwerking binnen het moderamen. Hij noemt ook de goede ondersteuning door de dienstenorganisatie. “We wisten elkaar goed te vinden. Daarbij stond steeds de verantwoordelijkheid om de kerk te dienen voorop. Het was voor mij een voorrecht om hierin een periode mee te lopen.” Uitdagingen waren er ook. De coronatijd viel aan het begin van zijn ambtsperiode en dat viel hem soms zwaar. “De steeds veranderende maatregelen riepen weerstand op en je zag niet alleen in de samenleving maar ook in de kerk de polarisatie toenemen.” 

Naast zijn werk als preses - een functie voor vier dagen per week - bleef ds. Batenburg een dag in de week gemeentepredikant in Gouda. “De combinatie was soms zwaar, maar het is goed om de verbinding met het predikantswerk te houden. Je blijft beseffen dat het hart van de kerk klopt in de plaatselijke gemeente en dat je werk als synode daaraan dienstbaar mag zijn.” 

Leiding van Gods Geest

Veel onderwerpen kwamen in de afgelopen jaren op de synodetafel voorbij, van kerkordewijzigingen tot de opleiding van predikanten. “Om met 64 synodeleden toe te groeien naar gedragen besluiten is een forse uitdaging”, erkent Batenburg. “Ik heb geprobeerd om als voorzitter, samen met de andere moderamenleden, de synodeleden hierin zo goed mogelijk te ondersteunen en het gesprek met hen te zoeken.” Bepaalde thema’s - zoals de ambtsvisie - vragen een lange tijd van doordenking en voorbereiding voordat er een besluit kan worden genomen. “Er is plaats voor ieders mening in de synode. Dat kost tijd, maar het is goed om samen ergens naar toe te groeien. Je ervaart dan dat Gods Geest soms wegen opent, of juist sluit.” Batenburg vond het daarom belangrijk dat iedere vergadering geopend werd met een gebed om de leiding van de Geest. “Dat doen we in het besef dat we op zijn leiding zijn aangewezen. De kerk is niet van ons, maar van Christus.” 

Roepingenzondag

Marco Batenburg was een van de ‘mede-aanjagers’ van het instellen van de RoepingenzondagVerder lezenRoepingenzondag in de Protestantse Kerk. “De afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat de kerk afstevent op een tekort aan voorgangers en dat er meer predikanten en pastores nodig zijn. Sterker nog, dat tekort tekent zich nu al af”, aldus Batenburg. “Daarom besloten we - in navolging van de Rooms-Katholieke Kerk en de Anglicaanse Kerk - dat de vierde zondag van Pasen voortaan Roepingenzondag is. Ik ben dankbaar dat dit direct al breed is opgepakt. Het is belangrijk dat de boodschap van het evangelie voortgaat en daarom is het goed om daar als gemeente in verkondiging en voorbede ook regelmatig expliciet aandacht aan te besteden.” Roeping is overigens niet alleen voor dominees, benadrukt Batenburg. “Ik hoop dat iedere christen in zijn of haar leven iets van een roeping ervaart. We zijn allemaal aan het werk in Gods koninkrijk.”

Een missionaire kerk

Vanaf 1 september wordt ds. Batenburg directeur-bestuurder bij IZB, vereniging voor zending in Nederland. Hij kijkt uit naar deze nieuwe rol, waarin de inhoudelijke en de bestuurlijke kant van het predikantschap bij elkaar komen. “Naast de leidinggevende taken mag ik meedenken over de visie op missionair werk, het fundament van ons kerk-zijn, ook in een tijd van krimp. God zelf begon met zenden, door zijn Woord, de profeten, door Jezus in de volheid van de tijd, en zijn leerlingen. Zo kwam het evangelie bij ons en gaat de boodschap door, ook nu. Ik wil me er graag voor inzetten dat de missionaire roeping op de kerkelijke agenda blijft staan.”

Geloof blijven doorgeven

Batenburg geeft de voorzittershamer van de generale synode vol vertrouwen door aan zijn opvolger, ds. Trijnie BouwVerder lezenDs. Trijnie Bouw nieuwe preses generale synode. “Ik wens haar veel vreugde en wijsheid toe bij deze prachtige taak.” Hij beseft dat er ook in de komende jaren grote uitdagingen zijn voor de kerk. “Sommige zaken moeten opnieuw worden doordacht, zoals hoe we kerk zijn in onze samenleving, hoe we in een krimpende kerk de lofzang gaande houden en hoe we het geloof blijven doorgeven aan een nieuwe generatie.” Hij hoopt dat kerkgenootschappen in Nederland steeds meer de krachten bundelen. “Verschillende kerken groeien al dichter naar elkaar toe. Dat is een mooie ontwikkeling. Het is belangrijk dat we elkaar als christenen blijven opzoeken en kijken wat we samen kunnen doen.” 

 lees verder
 
Antiwitwaswet belemmert werk Kerk in Actie

Hoogrisicolanden

De antiwitwaswet verplicht banken om transacties te onderzoeken met tientallen landen die op hoogrisicolijsten staan. Volgens De Groot is het erg positief dat er binnen verschillende sectoren afspraken zijn gemaakt om deze wet werkzaam te maken. Toch laten deze sectorstandaarden nog wel wat te wensen over. Jurjen de Groot: “Alhoewel de intentie van de antiwitwaswet goed is, pakt die helaas negatief uit voor Kerk in Actie”, zegt de Groot. “Kerk in Actie biedt hulp aan veel zogenaamde hoogrisicolanden, maar door de antiwitwaswet moeten we ontzettend veel moeite doen om geld overgemaakt te te krijgen.”

Nadelige gevolgen

Volgens De Groot heeft de antiwitwaswet als gevolg dat geld veel later overgemaakt kan worden en in sommige gevallen zijn er überhaupt geen transactie mogelijk: “De goeden lijden onder de kwaden. Deze wet maakt ons werk onnodig moeilijk, het doet geen recht aan donateurs, maar bovenal heeft de wet nadelige gevolgen voor slachtoffers van noodhulp die hierdoor niet of niet snel geholpen kunnen worden.”

Oplossingen

De Groot vindt dat erkende goededoelenorganisaties ontzien moeten worden: “Het huidige systeem is gebaseerd op wantrouwen, terwijl Kerk in Actie al dertig jaar een goede reputatie heeft op het bieden van noodhulp. Het is te bizar voor woorden en onterecht dat hier totaal geen rekening mee gehouden wordt.”

Op de foto: Sheanoten zijn een bron van inkomsten voor Ghanese vrouwen. Sinds de landbouworganisatie van de Ghanese kerk - met hulp van Kerk in Actie - vrouwen traint en begeleidt, zijn sheanoten een stuk winstgevender geworden.

 lees verder
 
Samengaan met buurgemeente houdt kerkdeuren in Jisp open

Met nog vijf mensen in de kerkdienst en 40 leden op papier werd het steeds moeilijker om de hervormde gemeente van Jisp draaiende te houden. In 2020 dreigde het einde voor de kleine kerkgemeenschap in Noord-Holland. “Er waren te weinig vrijwilligers om alle bestuurlijke taken uit te voeren”, vertelt ouderling Jolanda Slegers (67). “De meeste gemeenteleden waren inmiddels de 80 gepasseerd.” 

Grote saamhorigheid

Ondanks het kleine aantal mensen in de diensten, is de kerk voor de inwoners van Jisp erg belangrijk. “De saamhorigheid is groot in ons dorp. Veel dorpsbewoners hebben geen christelijke achtergrond maar willen wel dat de kerk blijft”, vertelt Slegers. Dat kwam mede door de betrokken voorgangers die Jisp altijd had. “Of mensen nu wel of niet naar de kerk kwamen, voor een kop koffie en een goed gesprek was de dominee altijd bij iedereen welkom. Een dame uit ons dorp heeft zelfs haar huis nagelaten aan onze kerk, met het verzoek ons van de opbrengst hiervan in te kopen bij de Stichting Oude Hollandse Kerken, zodat het kerkgebouw voor het dorp behouden bleef.”

Het roer om

De laatste jaren was er geen geld voor een eigen predikant. Daarom was Cornelis Visser er 12 jaar lang consulent. Hij herinnert zich de moeilijke tijden goed. “De nood werd zo hoog dat er een oplossing móest komen.” “Eerst werd onderzocht of de Jisper kerkgangers een huisgemeente konden vormen, maar daarvoor hadden we al te weinig leden”, vertelt Jolanda Slegers. ”Toen was wel duidelijk dat het roer om moest.”

Samengaan met Wormer

De kerkenraad van Jisp besloot om te verkennen of een samengaan met de protestantse kerk in buurdorp Wormer, een gemeente van 300 leden, mogelijk was. De twee gemeenten ‘kenden’ elkaar al door de oecumenische diensten die samen georganiseerd werden. Hoewel er eerst nog wel vragen waren bij de Protestantse Gemeente Wormer, wilde men ook niet dat Jisp een witte vlek zou worden op de kaart van protestants Nederland. 

Begeleidingskosten

Het samengaan van twee kerkelijke gemeenten heeft wel voeten in de aarde: de vermogens van beide gemeenten moeten ‘op één hoop’, het Classicale College voor de Behandeling van Beheerszaken (CCBB) moet akkoord gaan, bankrekeningen worden opgeheven. “Alle juridische aspecten die bij een fusie horen, komen aan de orde”, vertelt Cornelis Visser. “Daarom konden we de begeleiding van gemeenteadviseur Jack de Koster goed gebruiken.” 

De Koster loodste beide kerkenraden door het proces van het samenbrengen van twee afzonderlijke kerkgemeenschappen naar een nieuwe protestantse gemeente, tot de gang naar de notaris aan toe. “Hij wees ons op de subsidiemogelijkheden van de Solidariteitskas. We konden een bijdrage krijgen voor de begeleidingskosten van fusies zoals die van ons”, vertelt Cornelis Visser. “Onze subsidieaanvraag bij het bureau Steunverlening van de Protestantse Kerk werd gelukkig ook toegekend.” De subsidie vergemakkelijkte het proces van samengaan aanzienlijk. “Je neemt een financiële drempel weg voor mensen”, zegt Jolanda Slegers. “In de Zaanstreek letten we toch altijd op de centjes.”

Subsidie voor toekomstbestendigheid van gemeenten

Het bureau Steunverlening beoordeelt subsidieaanvragen die bij de commissie Steunverlening binnenkomen. Projectmedewerker Erik Vink: “We toetsen of een subsidieverzoek voldoet aan de criteria en voorwaarden. De commissie neemt het uiteindelijke besluit over de toekenning en hoogte van de subsidie.” De Hervormde Gemeente Jisp en de Protestantse Gemeente Wormer kregen een financiële bijdrage uit de Solidariteitskas voor de begeleidingskosten van een externe adviseur bij het samengaan van hun gemeenten, waardoor de nieuwe gemeente toekomstbestendiger is. “Het is belangrijk dat gemeenten weten dat deze subsidiemogelijkheid er is”, zegt Erik Vink. “Dit neemt alvast een hobbel in een fusieproces weg.”

Domino-effect

Na twee jaar was de nieuwe Protestantse Gemeente Wormer-Jisp een feit. Hierdoor kon de kerk in Jisp open blijven, zijn er af en toe nog diensten in het eigen gebouw en was er ook ruimte om ds. Sjaak Visser voor vier uur per week aan te nemen. In deze uren doet hij vooral veel bezoekwerk in het dorp. 

Voor kleine gemeenten in Noord-Holland zijn de problemen nog niet voorbij. “Veel gemeenten worden heel klein, en het merendeel van hun ambtsdragers en leden is 70 jaar of ouder”, weet ds. Visser. “De Protestantse Gemeente Wormer-Jisp voert nu weer gesprekken met de gemeente in Wormerveer voor een verdere samenwerking. In de hele Zaanstreek zie je een domino-effect ontstaan.” 

Bomvolle kerk

Jolanda Slegers is vooral dankbaar dat er weer ‘leven’ is in haar gemeente: ds. Sjaak Visser bezoekt mensen in het dorp, er zijn koffieochtenden waar 40 tot 60 mensen komen, en een heus pop-upkoor gaf laatst een uitvoering in een bomvolle kerk. “Er zongen wel 40 mensen uit ons dorp mee”, vertelt Jolanda Slegers trots. “Ik geniet nog steeds na van die prachtige lofzang. Het leek wel of het hele dorp was uitgelopen, en we zingen weer! De kerk is echt onmisbaar in ons dorp.” 

Solidariteitskas: van gemeenten, voor gemeenten

Iedere protestantse gemeente die financiële steun nodig heeft of geld om een vernieuwend plan uit te voeren, kan subsidie aanvragen bij de Solidariteitskas. Naast de subsidie voor samenwerkings- en revitaliseringskosten kan ook een bijdrage worden verstrekt in de kosten van nieuwbouw, verduurzaming, restauratie van een kerkgebouw of kerkorgel, als de gemeente hiervoor zelf niet voldoende financiële middelen heeft. >> protestantsekerk.nl/solidariteitskas

Lees meer over de subsidiemogelijkheden via de Solidariteitskas:

Een energiezuinig kerkelijk centrum dankzij subsidie uit de Solidariteitskas

21 nov 2023

Bron artikel: Kerkbeheer, magazine van de Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer (VKB)

 lees verder
 
Hoe kunnen kerken lokaal zo lang mogelijk verder?

Heleen Maat ondervond als interim-predikant in kleine dorpen in de classis Groningen-Drenthe de problemen aan den lijve: kerkenraden komen niet meer rond, er zijn te weinig vrijwilligers, predikantsplaatsen lopen terug. "Het is dan belangrijk om daar beleid op te maken en dat iemand dat beleid handen en voeten geeft. De landelijke kerk besteedt veel aandacht aan 'lichter kerk-zijn', maar wij zijn in onze classis al een paar stadia verder. We bedenken dus zelf hoe het moet."

Maat begeleidt samenwerkingsverbanden. Samen met kerkenraden en voorgangers kijkt ze wat er nodig is om lokaal zo lang mogelijk verder te kunnen. "Vanwege onderlinge verschillen in bijvoorbeeld omvang en cultuur, en de angst om de eigenheid kwijt te raken is dat best spannend en lastig." 

Naar een nieuwe structuur

Henk van Dijk, voorzitter van de classis Groningen-Drenthe, beaamt dat. Eerder was het nog weleens mogelijk om ambtsdragers tijdelijk in te zetten in een naburige gemeente als daar een tekort was, maar dat werd steeds moeilijker. "Als breed moderamen van de classis was onze gedachte dat we niet voortdurend pleisters moeten blijven plakken en lokale problemen oplossen, maar anders moeten gaan denken. Het verleden liet volgens ons zien dat een fusie tussen twee gemeenten niet altijd werkt. Als een gemeente die haar zaken goed voor elkaar heeft een andere gemeente op sleeptouw neemt, droogt die laatste gemeente bij culturele tegenstellingen nog weleens op. Dat kan niet de bedoeling zijn. Wat als meerdere gemeenten gaan samenwerken? Dan zijn er gelijkwaardiger onderhandelingen en gunt men elkaar wat. Het zou mooi zijn als we samenwerkingsverbanden kunnen creëren van een groter aantal gemeenten met elk hun eigen vierplek. Bestuurlijke en administratieve taken kunnen dan gezamenlijk worden opgepakt. Geen pleisters meer plakken, maar naar een totaal nieuwe structuur waarbij we tradities loslaten zonder de echte traditie los te laten." 

Met deze boodschap zijn alle werkgemeenschappen van predikanten in de classis bezocht, en de negen ringen waar vertegenwoordigers van de kerkenraden aanwezig waren. Om het proces naar regiovorming te begeleiden zocht de classis een functionaris. Via de Mobiliteitspool kwam Heleen Maat in beeld, een predikant met interim-vaardigheden. 

Kennismakingsavond

Voordat Maat aan de slag gaat, is er al een traject afgelegd. De vorige classispredikant Jan Hommes, die eind vorig jaar met emeritaat ging, had een overzicht met kwetsbare gemeenten samengesteld. Ook jaarrekeningen van gemeenten geven inzicht in hoe het ervoor staat. Huidig classispredikant Ellen Peersmann (sinds 1 januari) vertelt dat dat inzicht belangrijk is. "Zo zien we welke gemeenten heel kwetsbaar zijn, qua vermogen of bestuurskracht of allebei, maar ook hoe het toekomstperspectief is qua vergrijzing en krimp." Op grond van het overzicht van kwetsbare gemeenten roept Peersmann naburige gemeenten bij elkaar voor een kennismakingsavond. "Deze gemeenten zijn dan voor het eerst op deze manier bij elkaar. We beginnen met het geloofsgesprek, dat is tenslotte waar we gemeente voor zijn. Vervolgens wisselen we sterke punten uit. Daarna komen de zorgen. Die zijn bij veel gemeenten ongeveer dezelfde: ambtsdragers zijn moe, er zijn geen opvolgers, ze voelen zich verantwoordelijk. De adviseur dienstverlening vanuit de dienstenorganisatie, Evelien Vrolijk, is bij de avonden. Zij vormt samen met mij, Theo Trox als financieel ondersteuner en Heleen Maat het classisteam. In dit team worden de regio-overleggen voorbereid en geëvalueerd. Samen bespreken we de vervolgstappen. Aan het eind van de avond bekijken we of er de wil is om een samenwerkingsverband te vormen. Als dat zo is, is de vervolgafspraak voor Heleen Maat. Als gemeenten nog niet zover zijn, spreek ik hen nog een keer om te kijken of we toch een stapje verder kunnen komen." 

Inmiddels heeft Maat een lijstje van 16 samenwerkingsverbanden waarbij meer dan 50 gemeenten zijn betrokken. "Allemaal gemeenten die willen”, zegt ze. “Als je niet verder kunt, dan moet je wel. Het alternatief is opheffing, en dat wil niemand." Haar ervaring als interim-predikant komt goed van pas. "Ik weet hoe het werkt in een dorp, waar de valkuilen zitten, wat wel en wat niet werkt."

Uitgangspunt is solidariteit

"De gedachte achter de samenwerkingsverbanden is dat plaatselijke gemeenten het kerkelijk leven ter plekke in stand moeten kunnen houden en ontzorgd worden van beheers- en bestuurstaken. Die kunnen centraal geregeld en aangestuurd worden”, zegt classisvoorzitter Van Dijk. “Als het gaat om het vermogen: er is voldoende kapitaal om de hele classis nog wel 30 tot 40 jaar in de lucht te houden. Maar dat kapitaal is onevenredig verdeeld. Als we het kerkelijk goed willen doen, hoort daar omkijken naar de buren bij. Solidariteit is dus het uitgangspunt van de structuur van de toekomst: rijke gemeenten helpen arme." 

Solidariteit is best ingewikkeld als het om geld gaat, ziet classispredikant Peersmann. "Het vermogen delen met gemeenten die klein en kwetsbaar zijn, heeft een lange adem nodig. Er moet veel gepraat en uitgelegd worden, en we kunnen gemeenten niet dwingen. Maar wat moet je met een volle bankrekening als er geen levende geloofsgemeenschap meer is?" 

Ook teamvorming voorgangers

Behalve kwetsbaarheid aan de kant van gemeenten speelt het grote tekort aan voorgangers mee. Van Dijk: "We voorzien een tekort van 50 procent volgend jaar. Dus predikanten moeten ook taken herverdelen."

Peersmann bezoekt de werkgemeenschappen van predikanten, om de voorgangers mee te nemen in de regiovorming. "We denken aan een team van voorgangers dat samen een cluster van gemeenten bedient. Daar zijn we al op aan het inzetten. In Oost-Groningen zijn er zeven gemeenten die, door hun vermogen bij elkaar te doen, 1,6 fte kunnen aanstellen en gezamenlijk die vacature uitzetten. Zonder deze samenwerking zou geen van de gemeenten iemand kunnen beroepen." Voor deze voorgangers komt het dan wel op een andere manier van werken aan. "We voeren momenteel gesprekken over een training - in de permanente educatie (PE) - over teamvorming van voorgangers."

Als interim-predikant voor de regio ziet Maat dat een aantal predikanten hier goed in mee kan gaan. "Maar er zijn ook predikanten die hun gemeenteleden persoonlijk willen kennen en contacten willen opbouwen. Dat kan hier niet meer. En het is ook niet eerlijk dat er gemeenten met een fulltime predikant zijn, terwijl er in naburige gemeenten niemand is. We doen dus ook hier een beroep op solidariteit."

Nieuwe wegen

We staan aan de vooravond van grote veranderingen in de kerkelijke structuur, zien Van Dijk, Maat en Peersmann. "Groningen-Drenthe is hierin samen met de classis Delta koploper, maar andere classes zullen vroeger of later volgen", zegt Van Dijk. Hij ziet bij veel gemeenten nog wel angst om kerkelijke tradities los te laten. Ook Maat ziet die angst. "Veel kerken vinden het moeilijk om onder ogen te zien dat de zware kerkelijke organisatie voorbij is. Volle kerken, grote kerkenraden – het komt niet meer terug, houd daar dus niet aan vast. We slaan nieuwe wegen in. Bedenk als kerk wat je bestaansrecht is, wat je voor de toekomst wilt behouden. Met dat als uitgangspunt is er veel mogelijk.”

Ondersteuning door dienstenorganisatie

Het proces naar regiovorming in de classis wordt begeleid door de dienstenorganisatie, met ondersteuning van onder meer interim-predikant Heleen Maat. De classis is haar opdrachtgever, de dienstenorganisatie - via de Mobiliteitspool - haar werkgever. Ze wordt betaald uit subsidies van de Solidariteitskas, de Maatschappij van Welstand, de gemeenten die door haar ondersteund worden (zij dragen elk 1000 euro bij) en de gemeenten in de classis die om een vrijwillige bijdrage van 100 euro is gevraagd. Ook hier draait het om solidariteit.

De dienstenorganisatie ondersteunt ook in het komen tot een model dat andere classes kunnen gebruiken. "Het proces in onze classis wordt een format voor het proces naar regiovorming", vertelt Peersmann. "We houden allemaal nauwkeurig bij wat we doen. Uiteindelijk willen we een soort stappenplan maken: zo kun je omgaan met regiovorming." 

Kerk van de toekomst

We zijn hiermee op de goede weg, vindt Maat. "Soms zijn er in een gemeente nog maar drie kerkenraadsleden over, en dan denken ze dat ze nog jaren verder kunnen. Het proces van omvallen gaat voor veel kleine gemeenten steeds sneller. We moeten toe naar regiovorming, dat is hier de kerk van de toekomst."

 lees verder
 
Oecumenisch wereldnieuws: Europese kerken veroordelen de Russische agressie tegen Oekraïne

Verklaring over oorlog in Oekraïne

In een gezamenlijke verklaring veroordelen de Conference of European Churches (CEC), waar ook de Protestantse Kerk lid van is, en de Ukrainian Council of Churches and Religious Organizations (UCCRO) eensgezind de agressie van de Russische Federatie tegen Oekraïne. “De oorlog heeft onmetelijk leed toegebracht aan duizenden onschuldige burgers, de regio gedestabiliseerd en de fundamentele beginselen van het internationaal recht en de menselijke waardigheid geschonden.”

Pinksterboodschap vanuit Wereldraad van Kerken

Vanuit alle delen van de wereld klinkt een gezamenlijke Pinksterboodschap: we hebben de Geest nodig om te waken over de heiligheid en de heelheid van het leven. ‘Kom, Heilige Geest. Help ons om haat plaats te laten maken voor liefde, geweld voor dialoog, egocentrisme voor wederzijds verstaan. Maak ons instrumenten van gerechtigheid, apostelen van vrede, boodschappers van leven.’ 

Europese verkiezingen

De Conference of European Churches (CEC) heeft een themapagina rond de Europese Verkiezingen ingericht. De dialoog met Europese politieke instellingen is erg belangrijk voor de CEC.

Verzoeningsprogramma voor jonge mensen

Justin Welby, aartsbisschop van Canterbury, lanceerde het Difference-programma voor kerkelijke jeugdgroepen, om een nieuwe generatie van vredestichters toe te rusten en aan te moedigen. Het programma, dat al loopt in kerken en gevangenissen, werd eerder dit jaar tijdens de Nationale Onderwijsconferentie gelanceerd voor middelbare scholen en is er nu ook voor kerkelijke jeugdgroepen. Het doel van ‘Difference’ is om jongeren te helpen goede relaties op te bouwen met leeftijdsgenoten en met de wereld om hen heen, en om verdeeldheid te overbruggen. 

Assemblee Communion of Protestant Churches in Europe

In augustus vindt in Sibiu (Roemenië) de Assemblee van de Communion of Protestant Churches in Europe (CPCE) plaats. Namens de Protestantse Kerk in Nederland is ds. Mart Jan Luteijn aanwezig.

‘Reformed Identity’, WCRC-Europe

Op 13 en 14 juni is de jaarlijkse ontmoeting van de regiogroep Europa van de World Communion of Reformed Churches (WCRC) in Zürich. Het thema dit jaar is ‘Reformed Identity’. Dr. Setri Nyomi, secretaris-generaal van de WCRC, zal het thema toelichten vanuit wereldwijd perspectief, prof. dr. Margrit Ernst Habib, hoogleraar systematische theologie aan de Universiteit van Duisburg-Essen, zal dit doen vanuit Europees perspectief. Scriba René de Reuver zal namens de Protestantse Kerk in Nederland bij deze ontmoeting aanwezig zijn.

Symposium Rome-Reformatie

Op 19 en 20 juni is de jaarlijkse retraite van het Nederlands Christelijk Forum. Dit jaar staat de verklaring Rome-Reformatie centraal. Dit document is opgesteld door een aantal protestantse theologen, waaronder onze oud-scriba dr. Arjan Plaisier, en rooms-katholieke theologen. De verklaring is gepresenteerd tijdens de Week van Gebed voor Eenheid in januari jl. Arjan Plaisier zal de openingstoespraak houden. Wie meer wil weten over het document Rome-Reformatie, kan op vrijdag 28 juni van 13.00 - 17.00 uur deelnemen aan het symposium ‘Rome-Reformatie, op weg naar zichtbare eenheid’ in kerkelijk centrum De Brug, Schuilenburgerweg 2 in Amersfoort. Meer informatie en aanmelden

Lees meer oeumenisch wereldnieuws:

Oecumenisch wereldnieuws: Lutherse Wereldfederatie roept op tot staakt-het-vuren en vrijlating gijzelaars in Gaza

8 mrt 2024
 lees verder