PKN
Protestantse Gemeente Leens-Mensingeweer
 

Kerk & Zorgdag over eenzaamheid
Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. Wat kan de kerk doen? Die vraag staat centraal tijdens de Kerk & Zorgdag op 29 september.

De jaarlijkse Kerk & Zorgdag valt dit jaar in de landelijke Week tegen Eenzaamheid. Alle reden om deze dag in te zoomen op dit belangrijke onderwerp. Hoe kom je eenzame mensen op het spoor? Wat kun je doen? En wat wordt er al gedaan?

Tijd en aandacht

Tijdens de Kerk & Zorgdag presenteren verschillende kerken hun initiatieven. Ook bijzonder hoogleraar Anja Machielse, gespecialiseerd in onderzoek naar kwetsbare ouderen, levert een bijdrage aan de dag. ‘De komende jaren zal het aantal ouderen in de samenleving nog verder stijgen. Een groot aantal van hen moet het doen zonder ondersteunend netwerk. Daarom vraagt de insluiting van kwetsbare ouderen iets van alle burgers.’ De rol van de kerk ziet zij vooral in het geven van persoonlijke aandacht. ‘Professionele hulpverleners hebben hier vaak geen tijd voor, zij hebben toch vooral aandacht voor de praktische zaken.’

Inloophuis

Veel eenzame ouderen leven met vragen, benadrukt Machielse. ‘Die vragen zijn voor iedereen verschillend. Vragen over kwetsbaarheid, vragen rondom het levenseinde… Professionals zijn niet altijd toegerust voor dit soort vragen. Juist de kerk kan op dit vlak een rol vervullen.’ In haar bijdrage zal de hoogleraar de verbinding zoeken met de lokale praktijkvoorbeelden die zich ’s morgens en ’s middags presenteren, zoals het inloophuis in Rotterdam Lombardije en het Samen Eten-project in Leerdam. ‘Om je leven als zinvol te ervaren, zijn sociale verbindingen fundamenteel. Daarom zijn dit soort initiatieven, die kwetsbare mensen betrekken, zo ontzettend belangrijk.’


De Kerk & Zorgdag (voorheen studiedag Kerk & Wmo) wordt georganiseerd door Kerk in Actie, de Protestantse Kerk in Nederland en de Federatie van Diaconieën. De dag vindt plaats op het Landelijk Dienstencentrum in Utrecht, van 10.00 tot 15.30 uur. Meer informatie, het programma en het aanmeldformulier vindt u op www.kerkinactie.nl/kerkenzorgdag



 »lees verder»

 

Jongerenprijs 2017 van start!
Jong, geen podiumvrees, en een goed idee voor een mooiere wereld? Meld je dan nu aan voor de Kerk en Wereld Jongerenprijs.

De Kerk en Wereld Jongerenprijs wordt eens per twee jaar uitgereikt aan jongeren die een project of actie willen opstarten voor een betere maatschappij. Linda Ottevanger van Taizé in Amsterdam was in 2013 één van de winnaars van de prijs. ‘De Jongerenprijs betekende een enorme boost voor ons project.’

Community

De Kerk en Wereld Jongerenprijs kwam precies op het moment dat Taizé in Amsterdam die nieuwe impuls hard nodig had. Linda: ‘In 2013 viel het budget voor jeugdwerkers in onze kerk weg, waardoor er geen coördinator meer was van onze jongerengemeenschap. Dat bleek lastig: de maandelijkse vieringen konden nog wel door vrijwilligers georganiseerd worden, maar onze gemeenschap is zoveel méér dan dat. We zijn echt een community: we eten samen, bereiden de vieringen voor en organiseren allerlei maatschappelijke activiteiten.’

Bier en bejaarden

Het community-aspect van Taizé in Amsterdam bleek ook de jury van de Jongerenprijs aan te spreken. Linda: ‘De prijs is natuurlijk bedoeld voor initiatieven die zich onderscheiden, en het houden van Taizé-vieringen wordt wel op meer plaatsen gedaan. Maar wij willen ook echt op zoek gaan naar wat voor onze stad en onze wereld van belang is. Zo zijn we pas geleden begonnen met “Bier en bejaarden”. Dat start in de kroeg: elke jongere krijgt een adres van een oudere die eenzaam is en graag bezoek wil ontvangen. Vervolgens gaat iedereen een uur lang op bezoek bij zijn of haar “match”, en daarna komt iedereen weer terug naar de kroeg om samen een biertje te drinken.’

Podium

Met de nominatie voor de Jongerenprijs kreeg Taizé in Amsterdam plotseling een flink podium. Er kwam een hoop enthousiasme los. ‘Dankzij alle positieve aandacht, kon er opeens tóch budget worden vrijgemaakt voor de broodnodige coördinator. En toen we ook nog eens één van de winnaars bleken te zijn, konden we samen met Kerk en Buurt Westerpark de Stilteruimte uit ons projectplan realiseren: een Stilteruimte in de Nassaukerk waar niet alleen onze eigen gemeenschap terecht kan, maar ook de mensen uit de Nassaukerk, de buurtbewoners, en de dak- en thuislozen waar we bij betrokken zijn. Zo verenigen we heel verschillende groepen op één plek.’

Meedingen naar de Kerk en Wereld Jongerenprijs? Er zijn dit jaar vier prijzen te winnen, voor vier verschillende thema’s. Kijk voor alle informatie, de voorwaarden en het aanmeldformulier op de website van de Jongerenprijs.

 

 »lees verder»

 

Waarom Ben Tiggelaar de uitslag van zijn protestantentest meeneemt naar Suriname
De bekende schrijver en spreker Ben Tiggelaar houdt niet van testen waarin hij wordt ingedeeld op persoonlijkheid, kleur of type. Toch zwichtte hij voor het doen van de nationale protestantentest. Uit nieuwsgierigheid. De uitslag stopt hij in zijn koffer op weg naar Suriname. Lees hier waarom.

"Ik beken: ik hou eigenlijk helemaal niet van testen die mij in een bepaalde persoonlijkheid, kleur of type indelen. Maar toch kon ik het niet laten om de prostestantentest in te vullen. Toch nieuwsgierig.

Wat kwam eruit? Ik blijk 'gepassioneerd en vol vertrouwen' te zijn. Dat is al heel mooi. Maar het meest complimenteuze is dat ik daarmee volgens de test lijk op Johan Ferrier. Onderwijzer, onderzoeker, ondernemer, bestuurder, politicus, de laatste gouverneur en de eerste president van Suriname. Een dienstbaar mens met een groot vertrouwen in God. En iemand -dat is natuurlijk ook echt protestants- met een flink bovengemiddeld arbeidsethos.

Nou ja, ik moet wel eerlijk zijn, ik lijk volgens de test voor 61% op hem, maar dat is voor mij al meer dan genoeg.

Extra leuk is dat ik dit najaar voor het eerst in mijn leven naar Suriname reis. Onder meer om les te geven aan studenten, ondernemers en kerkleiders. Ik neem een paar printjes van deze testuitslag mee in mijn koffer."

---

Op welke protestant lijk jij? Doe ook de www.nationaleprotestantentest.nl

Ben Tiggelaar is debatleider bij de laatste estafettebijeenkomst van de estafette '500 jaar protestant'. Dat is het Jacobidebat in de Jacobikerk in Utrecht. Hij leidt dan het gesprek met studenten, scholieren, ouders, leraren over het thema je werk of je leven.

Foto: Elisabeth Ismail

 »lees verder»

 

Kerk 2025 proeverij
Zondag 10 september deden meer dan 400 kerken mee met de kerkproeverij. Voor de diensten op deze zondag waren veel ook niet trouwe kerkgangers uitgenodigd. Mooi, in de kerk is er immers veel te proeven. Wat zoal? Ik noem slechts vijf uitstekende recepten die wat mij betreft een ster verdienen.

  • Een kerk waar je zomaar kunt binnenlopen om stil te worden. Om een kaarsje aan te steken, een gebed te bidden. Op zondag woorden te horen die je nergens anders hoort. Je door muziek en liederen boven jezelf te laten uittillen. Voordat je het weet, zing je, tot je eigen verrassing, zomaar mee. Waar je in brood en wijn kunt proeven dat God van je houdt.
  • Een kring van mensen waar je welkom bent, ook al ben je helemaal geen lid van een kerk. Een kring waar je meetelt. Waar je op verhaal kunt komen en je verhaal kunt doen. Een kring om je te bezinnen en rust te vinden. Waar je vrienden maakt.
  • Mensen die als vrijwilliger zich ergens voor inzetten. Voor, bijvoorbeeld, ontmoetingen met buurtbewoners, voor vluchtelingen, voor kwetsbare kinderen in de buurt of mensen die in schulden terecht gekomen zijn.
  • Een gesprek van hart tot hart, zomaar met iemand van de kerk of met de dominee. Een gesprek waarin alles ter sprake kan komen. Maar ook het gesprek van de dominee met een dominee uit de regio ter bemoediging en inspiratie.
  • Een inspirerende bijeenkomst van kerken uit de buurt rond een thema dat allen ter harte gaat. Of rond een event om met elkaar te zingen, te eten en je te laten inspireren. Om te proeven hoe goed het is niet de enige kerk in de regio te zijn maar samen met vele anderen.

Wie iets heerlijks proeft, wil het recept hebben. Alleen: menig recept is het geheim van de kok. En goede kok geeft dit niet snel uit handen.

Gelukkig geldt dit niet in de kerk. Het geheim van een goede kerkproeverij is publiek. Kerk 2025 is een goed receptenboek! Het geeft recepten voor heerlijke en goed te bereiden gerechten voor uitdagende kerkproeverijen. Voor ontmoetingen met God en elkaar. Voor ruimte waar je stil kunt worden. Waar je woorden van God kunt horen. Waar je uitdaagt en toegerust wordt om als hoopvol mens in het leven te staan. Om anderen te ontmoeten. Om samen kerk te zijn. En anderen mee te laten genieten van het goede - omzien, zorg, hoop - van God.

Voor deze ontmoetingen geeft Kerk 2025 het recept. Kernwoorden van dit recept zijn transparantie, ruimte en eenvoud. Transparantie door als kerk in beleid en activiteit zich te concentreren op de Woorden van God als bron van inspiratie en hoop. Ruimte te bieden aan de classispredikant om geestelijk leiding te geven in het geheel van de classis.

Eenvoud door het aantal regels te verminderen. Door minder te vergaderen en meer te ontmoeten. Ruimte voor de lokale geloofsgemeenschap om de liefde van God binnen en buiten de muren van de kerk te leven en te delen. Om op inspirerende wijze lokaal samen kerk te zijn, in ringen van gemeenten en met zusterkerken in de buurt.
Hopelijk geeft de synode de komende vergadering het receptenboek Kerk 2025 vrij om vele jaren lang te kunnen genieten van een goede kerkproeverij.

Ds. René de Reuver
scriba van de generale synode

 »lees verder»

 

Het melkmeisje en de dominee
Ter gelegenheid van 500 jaar protestantisme gaat de estafette ‘Als een lopend vuur’ door alle Nederlandse provincies. Utrecht sluit af met een programma rond het thema ‘Beroep als roeping’.

Enkele vragen aan een lid van de werkgroep die het voorbereidde: emeritus-predikant dr. Bert de Leede uit Amersfoort, oud-docent aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Jullie ontwikkelden lesbrieven en filmpjes voor het voortgezet onderwijs onder het motto ‘Je werk of je leven?’. Wat heeft dat met de Reformatie te maken?
‘Leven is meer dan werken, dat willen we met die slogan onderstrepen. Wij leven in een prestatiesamenleving. De waarde van een mens wordt heel sterk beoordeeld op wat hij presteert. Je bent wat je doet. Terwijl Luther benadrukte dat de mens niet voor God wordt gerechtvaardigd uit zijn werken, maar uit geloof, uit genade. Dat relativeert het werken. Het leven is meer dan dat.’

Wat waren de praktische consequenties?
‘De Reformatie bracht een revolutionaire, wereld-veranderende visie op het beroep. Een gewoon beroep was volgens Luther niet minder waard dan wat een geestelijke in de kerk of het klooster doet. Een bakker die goed brood bakt en een eerlijke prijs vraagt en een boer die goed voor zijn vee zorgt staan niet lager op de maatschappelijke ladder dan de geestelijke. Allen vervullen in hun beroep een roeping, daarin zijn ze gelijkwaardig voor God. Van allen wordt verantwoordelijkheid gevraagd. Het bekende melkmeisje van het schilderij van Johannes Vermeer dat haar werk toegewijd doet, is net zo betekenisvol bezig als de dominee in de kerk. Met de aandacht waarmee zij in de keuken melk schenkt, eert zij God en dient zij de naaste.’

Ook in dat opzicht betekende de Reformatie dus iets nieuws?
‘Eerherstel voor het gewone leven. Het besef dat je als mens een roeping hebt in het alledaagse bestaan was een geweldige opwaardering van het aardse leven. Op den duur kwam er een hele arbeidsethos in mee: Je moet je werk goed doen. Hard werken werd een deugd, evenals eerlijkheid, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid. Je talenten ontwikkelen werd een opvoedingsideaal. Dat heeft ons veel gebracht: welvaart, economische groei. Maar het had ook een keerzijde.’.

Welke?
‘Dit denkklimaat heeft er zeker aan bijgedragen dat het kapitalisme een hoge vlucht heeft genomen, met zijn nadruk op inkomen en verdienen. Hard werken als deugd kan omgekeerd betekenen dat wie niet presteert niets waard is. In het neoliberale denken ben je pas iemand als je wat presteert. Hoe harder je werkt, hoe meer je verdient, hoe meer je kennelijk gezegend bent en hoe hoger je status is. Alsof mantelzorg en vrijwilligerswerk niet even waardig zijn. Misschien moet onze samenleving op dit punt een nieuwe impuls krijgen. Dat zou heel goed kunnen vanuit de visie van Luther dat een mens niet gerechtvaardigd wordt uit zijn werken.’

Over de actualiteit van Luther gesproken…
‘Als mijn vermoeden klopt dat betaald werk in de toekomst schaars zal zijn en voor velen niet meer een leven lang bereikbaar, dan moeten we anders gaan denken over betaald en onbetaald werk. Nadere bezinning op onze roeping als mens zou tot een maatschappelijke herwaardering van onbetaalde arbeid moeten leiden. Alle werk waarmee (mede)mens, gezin en samenleving wordt opgebouwd en kan bestaan, is dan fundamenteel van gelijke waarde. Betaald of onbetaald werken zou een gelijkwaardige keuze moeten zijn. Je hoeft niet steeds te gaan voor carrière en meer inkomen, je kunt in je leven ook een afslag nemen naar vrijwilligerswerk en mantelzorg. Dat zou in opleidingen voor jongeren de druk wegnemen dat je een dief van je eigen portemonnee bent als je niet al je kaarten op je carrière zet.’

Dat wordt de uitdaging voor de komende tijd?
‘Het lijkt me een maatschappelijke noodzaak in een samenleving die veel meer dan wij gedacht hadden afhankelijk is van vrijwilligerswerk en onbetaalde zorg voor elkaar, ook omdat het anders letterlijk onbetaalbaar is. De veranderingen in de samenleving vragen om bewuste keuzen van mensen als het gaat om werk en mogelijke wendingen in hun loopbaan. We zijn niet pas waardevol als we veel verdienen, een grote zaak hebben en veel gepresteerd hebben. In de lijn van Luther: ook wie onbetaald de samenleving dient, doet een goed werk voor God en de mensen.’

De Estafette Utrecht bestaat uit het project Je werk of je leven. Er is een wedstrijd met deadline 19 september maar het project blijft ook daarna beschikbaar. Tijdens een debat gaan ouders, leerlingen en overige gasten in gesprek over beroep en roeping onder leiding van Ben Tiggelaar. Meer info https://www.facebook.com/events/1639881386054179/

 »lees verder»

 

Waarom een preek over orgaandonatie nodig is
Wat heeft Leviticus ons te zeggen over het afstaan van een nier? Ds. Henk Boter gaat hete hangijzers niet uit de weg en houdt een preek over orgaandonatie.

Christenen kunnen nogal worstelen met de vraag of zij zich wel of niet als donor moeten registreren. Ds. Henk Boter heeft zelf ervaring met orgaandonatie, maar dan als ontvanger. “Ik ben al mijn hele leven ziek en dus ook altijd al bezig geweest met orgaandonatie. Het is in ieder geval niet zo dat ik, omdat ik een nier heb ontvangen, automatisch voor het nieuwe systeem ben. Ik weet uit eigen ervaring hoeveel positiefs een transplantatie kan brengen, maar ik realiseer me ook hoezeer ik geluk heb gehad met dit geschenk. Want dat is het in mijn ogen: een geschenk. Daarom kun je niet zeggen dat je recht hebt op een orgaan.” Mede hierdoor werd hij gevraagd door de Gereformeerde Kerk in Noordeloos om voor te gaan over dit onderwerp (>Beluister hier de dienst. Avonddienst van 30 april 2017). 

“Een echte christen heeft maar één nier”

Ds. Boter: “Ik heb het geluk dat een lid van de gemeente anoniem een nier gedoneerd heeft. Zijn stelling is dan ook dat een echte christen maar één nier heeft.” Tijdens de preek gaf ds. Boter ruimte om te discussiëren over deze stelling. “Wij hebben elkaar bevraagd op onze ervaringen als donor en ontvanger. Dan begin je vanzelf al anders omdat het dan over donatie door een levende donor gaat, en daar gaat de huidige politieke discussie niet over.” Hoewel de meningen over orgaandonatie verschillen, waren de reacties na afloop van de preek positief, vooral het gesprek waar iedereen aan mee mocht doen werd gewaardeerd. 

Maakbaarheid tegen elke prijs?

Ds. Boter neemt naastenliefde als uitgangspunt bij zijn preek. Naastenliefde houdt in dat je omziet naar mensen die het minder hebben dan jij. “Probeer je eens te verplaatsen in iemand die een nieuw orgaan nodig heeft’’. Hij stelt wel dat de vragen die hij oproept tijdens de preek sturend en suggestief kunnen overkomen. “Het is ook goed om eerlijk naar jezelf te zijn en te bedenken of je kunt en wilt doneren. Als je het echt niet kunt of wilt, bijvoorbeeld omdat je ervan overtuigd bent dat je na je dood je organen nodig hebt, moet je het niet doen.”

Een andere kanttekening plaatst ds. Boter bij de maakbaarheidsgedachte van het leven. Het idee dat we ons leven ontvangen, dat we gezondheid ontvangen verdwijnt soms naar de achtergrond. “We willen ons leven zo perfect mogelijk hebben en maken, zelf in de hand houden bovendien. Een typische maakbaarheidsgedachte. Daarmee verdwijnen ook noties als dankbaarheid en bovendien raken we het zicht kwijt op wat je leven voor zin heeft als je niet volledig gezond bent. Het leven van iemand een orgaan nodig heeft, maar niet ontvangt, heeft ook betekenis”.

Bijbel over orgaandonatie

Een kerkdienst over orgaandonatie heeft wel beperkingen. “De Bijbel zegt natuurlijk maar weinig over orgaandonatie, ik benadruk graag andere perspectieven. Vragen die ik belangrijk vind zijn: Wat is het om te geven? Wat betekent het om te ontvangen? Wat is dankbaarheid?” Tijdens de dienst werd er uit Leviticus gelezen over heiligheid van het leven en de zorg voor mensen die het minder getroffen hebben en uit Lucas over de Barmhartige Samaritaan. “Wat je uit die tekst gedeelten kunt meenemen zijn niet direct toepasbare regels, maar wel een levenshouding, een gerichtheid en een bewustzijn van het gelovend leven.’’ Volgens ds. Boter is het niet de bedoeling dat je aan het eind van de dienst weet of je nu wel of geen donor moet worden, maar heb je wel meer bagage meegekregen om een weloverwogen keuze te kunnen maken.

Tips voor een preek over orgaandonatie

1. Kies voor een vrije preek vorm waarbij ruimte is voor discussie

2. Zoek aansluiting door ervaringsdeskundigen aan het woord te laten

3.Benoem naastenliefde en bespreek bijvoorbeeld deze vragen:

-Wat betekent het om te geven?

-Wat betekent het om te ontvangen?

-Wat maakt het leven waardevol?

-Wat is dankbaarheid?

-Wanneer ben je naaste?

4. Kijk ook naar andere bijbelgedeelten dan alleen het verhaal van de Barmhartige Samaritaan

5. Benoem ook de tegenargumentatie en respecteer andere overtuigingen

Vandaag wordt er in de Eerste Kamer vergaderd over de wetgeving rondom orgaandonatie. Ook werd er tijdens een vergadering van de generale synode een paneldiscussie gehouden over dit onderwerp. Via onze kanalen willen wij hier aandacht aan besteden. We zijn benieuwd naar uw mening.

Bekijk hier een impressie van het panel gesprek over orgaandonatie.

 

 »lees verder»

 

In memoriam Harry Kuitert
Prof. dr. Harry Kuitert ontmoette God in woorden die hem vrijheid gaven.

Dit artikel verscheen eerder in het Friesch Dagblad op maandag 11 september 2017

Prof. dr. Harry Kuitert (1924-2017) schudde de theologie op, maar hij werd daarin langzamerhand onnavolgbaar voor velen. Hoe kwam het toch dat hij zoveel ‘overboord’ zette? Martien Brinkman zet Kuiterts denken en betekenis in perspectief.

In memoriam (door Martien Brinkman)

Kuitert zal ongetwijfeld de geschiedenis ingaan als de man van de oneliner dat ‘alle spreken van Boven van beneden komt, ook de uitspraak dat iets van Boven komt’. Die uitspraak dateert uit 1974. Hij gebruikte die toen in verband met het onderscheid tussen ware en valse profeten. Met zoveel woorden zei hij: Let op. Je moet niet zomaar geloven dat iemand die zegt namens God (‘van Boven’) te spreken, ook inderdaad namens God spreekt. Je mag best vragen: hoe weet je dat? (How do you know?)

Die zin uit zijn bestseller Zonder geloof vaart niemand wel (1974) is vaak uitgelegd alsof hij daarmee zei dat er eigenlijk geen Boven bestaat. Zelf heeft Kuitert dat jarenlang krachtig ontkend. In een ingezonden stuk in het dagblad Trouw van 2 juli 1999 noemt hij de suggestie dat hij niet zou willen weten van ‘een inspiratie, een flitslicht van Boven een vreselijk misverstand, waarvan ik niet terug heb’... ‘Alles wat ik tot nu toe heb geschreven, zou onzin worden als het klopte.’

En nog in 2006 zei hij in een interview over deze passage: ‘Ik doe geen uitspraak over God, maar over ons spreken over God en van dat laatste zeg ik: dat is mensenwerk.’ Later zou Kuitert echter ook zelf toch echt nog wel een stap verder gaan.

Antropologisch vloertje

In zijn levenslange speurtocht naar het antwoord op de vraag naar de herkomst van Godskennis legt de Kuitert van de jaren zeventig eerst – zoals hij dat zelf noemt – een antropologisch vloertje onder elke vorm van religie. Religie geeft antwoord op de eeuwige vragen van de mens ten aanzien van lijden, dood, geluk en liefde. In die zin is een mens ‘ongeneeslijk religieus’ en kan gezegd worden dat ‘zonder geloof niemand wel vaart’ (1974), namelijk zonder bezinning op de bovengenoemde ‘eeuwige’ vragen.

Maar hoe kunnen we in begrijpelijke taal spreken over een God die al onze woorden en begrippen overstijgt? Over God kunnen we alleen maar mensvormig (antropomorf) spreken, zo luidde in 1962 al zijn conclusie in zijn proefschrift over De mensvormigheid Gods. In wezen zat in dat proefschrift al zijn hele latere theologie. Pas een dertig (!) jaar later zou hij die uitwerken.

Dat dat zo lang duurde, had zo zijn redenen. Toen in 1972 de hoogleraar dogmatiek aan de Vrije Universiteit, professor G.C. Berkouwer, met emeritaat ging, had het voor velen in de lijn der verwachting gelegen dat degene die enige jaren zijn medewerker was geweest, Kuitert, ook zijn opvolger zou worden. Dat gebeurde niet.

Hij bleef hoogleraar ethiek, zuinigjes aangevuld met het vakje ‘Inleiding in de dogmatiek’. Onder de studenten - waartoe ik zelf toen ook behoorde - werd er toen veel gespeculeerd over het waarom van het passeren van Kuitert. Waarschijnlijk vond men hem toch iets te voortvarend te werk gaan.

Plichtsgetrouw heeft hij vanaf 1967 tot zijn emeritaat in 1989 zijn werk in de ethiek afgemaakt en daarin ook school gemaakt. Vooral zijn publicaties over euthanasie (1981) en suïcide (1983) trokken de aandacht.

Pas na zijn emeritaat, toen hij zijn handen vrij had, wijdde hij zich weer volledig aan zijn oude liefde: de dogmatiek. Al in 1992, drie jaar na zijn emeritaat, verscheen zijn bestseller Het algemeen betwijfeld christelijk geloof. Een herziening. Het was in een notendop een complete dogmatiek van driehonderd bladzijden. Het leek alsof hij er lang op gebroed had, maar zelf zei Kuitert dat hij het boek in één flow in zijn zomerhuisje in Friesland geschreven had.

Zoekontwerp

Elk theologisch spreken over God noemde hij nu ‘een zoekontwerp’. Theologen kunnen slechts de richting aangeven waarin we God kunnen zoeken. Hoe? In een klein, ten onrechte tamelijk onbekend gebleven boekje dat in een serie over wetenschapsfilosofie onder de titel Filosofie van de theologie is uitgegeven, had hij zich in 1988 al heel precies uitgelaten over de vraag waar zoekontwerpen aan moesten voldoen.

Zijn antwoord was in feite heel simpel: zoekontwerpen voor God voldoen, wanneer God ermee gevonden kan worden. En God wordt gevonden wanneer we de ervaring opdoen, met God zelf te doen te hebben.

Een dergelijke ervaring valt echter nooit zomaar uit de lucht. Voor het formuleren van een herkenbare, religieuze ervaring zijn de woorden van een religieuze traditie nodig. Daarom heeft het zin over de betekenis van die woorden steeds weer na te denken.

Zijn critici noemden dat een cirkelredenering: God zeggen te kunnen vinden met behulp van een ervaring die God zelf ons uiteindelijk aanreikt. Hoe God zichzelf laat vinden, wordt dan immers al van tevoren als herkenbaar verondersteld. Dat realiseerde Kuitert zich gaandeweg ook zelf.

In het eerste decennium van de 21e eeuw leek zijn denken in een stroomversnelling te zijn geraakt. Het ene boek na het andere rolt van de pers. God zelf, ‘Boven’, staat nu wel degelijk ter discussie. Het accent ligt nu bij hem op het spreken over God als product van menselijke verbeelding. ‘Verbeelding’ wordt dan verstaan als ‘inbeelding’, projectie.

‘Eerst waren er mensen en toen pas God’, is nu zijn centrale stelling. Een prikkelende stelling die, zoals te verwachten, niet zonder kritiek bleef. Vervang immers in dit zinnetje het woordje ‘God’ door het woord ‘eeuwigheid’ of ‘sterren’ ‘eerst waren er mensen en toen pas eeuwigheid’ (of ‘toen pas sterren’) en de stelling verliest meteen veel van zijn overtuigingskracht.

Wat Kuitert bedoelde te zeggen is, dat taal eigenlijk pas echt werkelijkheid sticht. Iets bestaat pas echt, als we er woorden voor gevonden hebben. Zich nadrukkelijk beroepend op de Griekse filosoof Aristoteles betoogt Kuitert in Alles behalve kennis (2011) dat kennis slaat op wat (zichtbaar) bestaat. Alle andere ‘kennis’ is geen echte kennis, maar product van fictie, fantasie of verbeelding. Op grond daarvan noemt hij Godskennis nu met een woordspeling ‘alles behalve kennis’.

God behoort dan ook hooguit tot onze taalwerkelijkheid, niet de echte. Maar ook wetenschappelijke kennis heeft toch altijd betrekking op taal? Dan kan ons wetenschappelijk kennis- en werkelijkheidbegrip zich toch ook niet onttrekken aan het feit dat wij het zijn die in onze, aan beperkingen onderhevige taal over die kennis en werkelijkheid spreken? Daar hebben we eindeloos over gediscussieerd.

De hoogspanning eraf

Voor de zomer bezocht ik Kuitert nog, en we hadden tot voor enkele weken geleden contact per e-mail. De laatste twintig jaar ging ik meestal naar mijn promotor rondom zijn verjaardag. Vaak begonnen we elkaar te vertellen wat we recent gelezen hadden en wie we ontmoet hadden. Meestal noemde een van ons dan ook altijd wel een dichter. Vaak wilde ik dan via een dichter ook weer terug naar de theologie, maar dan aarzelde hij altijd.

Voor hem waren dat twee gescheiden werelden geworden: die van de wetenschappelijke theologie met haar in zijn ogen in de wetenschappelijke wereld onhoudbare waarheidsclaims en die van de overweldigende emotie van poëzie en muziek.

Die eerste wereld riep bij hem geen emoties meer op. Hij ontrafelde haar als product van menselijke verbeelding. ‘Ik heb de hoogspanning er afgehaald’, zei hij me eens letterlijk. Later kwam die uitdrukking ook terug als titel van een hoofdstuk in zijn laatste boek Kerk als constructiefout (2014).

Voor mijn generatie theologen (25 jaar jonger) heeft die hoogspanning er eigenlijk nooit zo sterk opgezeten. ‘Ik ben nu juist weer op zoek naar iets van hoogspanning’, antwoordde ik dan. ‘Ik wil de wereld van de artistieke verbeelding en die van de theologie bijeenhouden.’

Kuiterts theologie veronderstelt ook mensen die veel ‘moeten van hun geloof’. Daar was hij wars van. In een van zijn laatste boeken zinspeelt hij in de titel Dat moet ik van mijn geloof (2008) ook letterlijk op dat ‘heilige’ moeten.

De setting van zijn theologie verschilde, zo begon ik me de laatste twintig jaar steeds meer te realiseren, nadrukkelijk van de mijne. Ik ‘moet’ niet zoveel van mijn geloof. Ik voel me vrij te geloven in wat ik zinvol vind. In een van onze gesprekken zei Kuitert mij eens: ‘Mijn denken over God is inderdaad sterk beïnvloed door de macht die daar altijd mee verbonden wordt. Jullie zijn veel vrijer.’ Ja, denk ik, dat is waar. Wij zijn vrijer, mede dankzij hem. Veel gelovigen konden tot het jaar 2000 in zijn denken meegaan, maar voelden zich daarna wat ontheemd. Wat bleef er bij Kuitert nog over? Vanaf zijn 75e raakte hij het gesprek met vakgenoten wat kwijt, en dacht Kuitert voornamelijk op zijn eigen lijn verder.

Provoceerde

In mijn studiejaren (1968-1974) was Kuitert verreweg de populairste docent. Hij daagde je uit. Hij provoceerde. En wij, wij vonden dat prachtig. We wilden allemaal onze doctoraalscriptie bij hem schrijven en drie van de vijf gepromoveerden uit mijn jaar, promoveerden ook bij hem.

Hij schudde de theologie op. Hij leerde ons niet te vragen: Was müssen wir glauben? Maar met de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer te antwoorden: Falsche Frage. Was glauben wir wirklich? Hij leerde je een eerlijke gelovige te zijn.

Als er nog eens een promovendus op Kuiterts godsidee zou willen promoveren, dan zou ik hem of haar altijd aanraden eerst maar eens de vele schakeringen van het Godsbegrip bij de theoloog Bonhoeffer of bij de dichter Gerrit Achterberg te bestuderen. Dan word je gevoelig voor verschuivingen en heb je ook meteen een paar centrale noties van Kuiters godsidee (ter verantwoording roepend, onontkoombaar, onzegbaar, etc.) te pakken.

Daarom wil ik dit In memoriam ook met een gedicht van Gerrit Achterberg, Kuiters lievelingsdichter, afsluiten. Het is Achterbergs tweede gedicht met de titel Woord. Het eerste eindigt met de bekende regels: ‘En nochtans moet het woord bestaan, dat met u samenvalt.’ In dat tweede ‘Woord’-gedicht lezen we de regels:

Ik kan alleen woorden ontmoeten, u niet meer.
Maar hiermee houdt het groeten aan, zozeer,
dat ik wel moet geloven, dat gij luistert;
zoals ik omgekeerd uw stilte in mij hoor.


-

> Door: Martien Brinkman is emeritus hoogleraar Interculturele theologie aan de VU in Amsterdam. Hij promoveerde in 1979 bij prof. H.M. Kuitert. Foto: Dick Vos Fotografie

 

 »lees verder»

 

Scriba René de Reuver bij College Tour in Barneveld – ‘De kerk is niet alleen een gebouw’
Hoe was dr. René de Reuver als student? Deze vraag uit het landelijk televisie-voorbeeld kwam voorbij tijdens de College Tour in Barneveld met de scriba van de Protestantse Kerk. Andere onderwerpen waren kerkelijke vernieuwing en de samenwerking tussen protestanten en rooms-katholieken.

College Tour was een onderdeel van het gezamenlijke startweekeinde van de protestantse gemeente en de rooms-katholieke geloofsgemeenschap St. Catharina in Barneveld.
God en de kerk hoorden er in zijn jeugd helemaal bij, vertelde De Reuver. “Maar voor mij is het nooit vanzelfsprekend geweest dat de ander net zo denkt als jij. In Capelle aan den IJssel, waar ik opgroeide, was ons gezin het enige van ons huizenblok dat naar de kerk ging. Aan vriendjes met wie ik buiten speelde, moest ik uitleggen waarom we dat deden.
Mijn vader werkte in de fabriek met de eerste buitenlanders, moslims uit Turkije, die ook bij ons thuis kwamen.”

Vanzelfsprekend zijn kerk en geloof tegenwoordig helemaal niet meer, aldus de scriba. “In deze tijd vinden veel mensen geen aansluiting bij de traditionele vormen van kerkzijn. Als kerk kun je zeggen: Jammer, wij gaan gewoon door op onze eigen manier. Maar ik ben erg voor investeren in vernieuwing, voor pioniersplekken: de mensen opzoeken waar ze zijn en daar met hen ook kerk zijn.”

Ook lokale gemeenten kunnen aan vernieuwing toe zijn. “Wat we altijd gedaan hebben, kan soms niet meer omdat we de menskracht en het geld er niet voor hebben. We zijn zo gewoon te denken: ‘De kerk, dat is een kerkgebouw, een kerkenraad en een dominee’. De kern van de kerk is echter dat twee of drie mensen bijeen zijn in de naam van Christus. De christelijke kerk is in huiskamers begonnen. Een christelijke gemeente is niet in de eerste plaats een kerkgebouw. Zodra een kerkgebouw een enorme last wordt en een kerkenraad daar vooral mee bezig is of zodra gemeenteleden een beetje kromlopen van alle vergaderlast, moet je heel goed nadenken of je daar wel al je energie aan op moet laten gaan.”

De Reuver adviseert gemeenten in zo’n situatie zich te bezinnen op hun lokale roeping. “Waar word je blij van? Hoe kun je in de samenleving tot zegen zijn? Kies datgene waartoe je je dan geroepen voelt en wat ook vreugde geeft. De kerk is niet een clubhuis van alleen gelovigen. Vanuit het evangelie weten we ons verbonden met God, met elkaar
en met de andere mensen om ons heen. Waar zijn de rafelranden in de maatschappij, waar schuurt het leven? Daar liet Jezus zich vinden.”

De scriba deelde de College Tour-bank met pastoor Harold Zemann, die samen met een kapelaan, twee diakens en vier pastoraal werkers het pastoraal team vormt voor zestien rooms-katholieke geloofsgemeenschappen van Zeist tot Harderwijk. Het was dan ook logisch dat de oecumenische samenwerking tussen protestanten en rooms-katholieken ter sprake kwam. Ook de onmogelijkheid van een gezamenlijke Tafel van de Heer (eucharistie/avondmaal) werd aangeroerd. Volgens Zemann heeft een theologische discussie daarover plaatselijk weinig zin, om de eenvoudige reden dat de roomskatholieke geloofsgemeenschappen er niet zelf over kunnen beslissen. “Laten we vooral vieren wat ons samenbindt en samen oppakken wat we als onze gezamenlijke opdracht in de samenleving zien.”

“Soms zit ons als calvinisten het alles-of- nietsdenken wat in de weg”, bekende De Reuver. “Als er iets ontbreekt, is de oecumene voor ons gelijk helemaal niks meer. Wie bij Christus hoort, hoort bij elkaar. Daarom zie ik erg uit naar het moment dat we die eenheid in Christus wel samen kunnen vieren. Tot het zover is, kunnen we in elk geval zoveel mogelijk getuige van Christus zijn in deze samenleving. Daaraan hebben we onze handen meer dan vol. Juist ook voor mensen voor wie het bestaan heel moeizaam is, voor vluchtelingen, voor mensen in armoede, kunnen we iets zichtbaar maken van de liefde en de barmhartigheid van God. En dan maakt het niet uit of een rooms-katholiek of een protestant dat doet.”

Als dank voor hun medewerking kregen De Reuver en Zemann een heel Barnevelds geschenk mee naar huis: een doosje eieren.

 »lees verder»

 

Gebed voor Sint Maarten
Elke vrijdagmiddag om twaalf uur wordt op de marinebasis in Den Helder het Coventry gebed gehouden. Vandaag ging marinepredikant ds. Johan Trouwborst voor. "In onze voorbeden verbinden we ons met Sint Maarten."

God van ons leven,
wij schuilen
in onze gebeden

Nu wij horen van orkanen
die met alle geweld
verwoesting zaaien

sporen van ellende nalaten
krachten die eerst moeten uitwoeden
voordat de rust kan weerkeren

Christus, ontferm U
over allen die getroffen zijn
door de natuur van het geweld

Wij bidden voor wie hulp verlenen
dat zij hun weg vinden in de chaos
en weten op te bouwen wat gebroken werd

Opdat er nieuw evenwicht ontstaat
en toekomst op termijn
voorbij de pijn van nu

Het Conventry gebed is een gebed om vrede en verzoening dat wereldwijd in ruim 170 kerken wordt gebeden, in 35 landen. Er is een Nederlandse Marinebasis op Sint Maarten. Nederlandse mariniers zijn betrokken bij de hulpverlening.

Kerk in Actie, hulporganisatie van de Protestantse Kerk, is onderdeel van het Nationaal Rampenfonds. Het Nationaal Rampenfonds maakt 2 miljoen euro vrij voor de wederopbouw van Sint-Maarten. 

 »lees verder»

 

Kerkproeverij smaakt goed
Het Kerkproeverij-weekend maakt veel creativiteit los. Vier voorbeelden over de kunst van het uitnodigen en een open kerk zijn.

Kerkproeverij is een landelijke campagne die kerken gelegenheid biedt om mensen vrijblijvend uit te nodigen voor een dienst. Ruim vierhonderd plaatselijke gemeenten en parochies hebben zich aangemeld via de website van Kerkproeverij. Anderen doen wel mee, zonder zich aan te melden.

Heel Abcoude bakt

Het thema ‘proeven’ nodigt meerdere kerken uit tot bakken. In Abcoude staat Kerkproeverij in het teken van ‘Heel Abcoude bakt’. In de aanloop naar  het Kerkproeverij-weekend stonden de gezamenlijke kerken van Houten bij een grote stand op de jaarlijkse activiteitenmarkt. Voorbijgangers kregen een bord met de vijf basissmaken voorgehouden. Kent u deze smaken? Aan welke smaak doet de kerk u denken? Vervolgens werden mensen gewezen op de mogelijkheid de kerk (weer) eens te komen proeven op 10 september.

Noveen in Voorburg

In Voorburg werd breed aandacht gegeven aan de Kerkproeverij, in samenwerking met de Rooms Katholieke parochie. De parochie kwam met het idee om een ‘Noveen’ te organiseren, een gebedsperiode voorafgaand aan de Kerkproeverij. Een gebedsboekje werd gemaakt en in een startbijeenkomst uitgedeeld aan gemeenteleden. De plaatselijke Raad van Kerken zorgde voor een grote advertentie in het huis-aan-huisblad, gericht op mensen die niet naar de kerk gaan. De voorgangers van de protestantse gemeenten hebben zich gezamenlijk voorbereid op de zondag tijdens een inspiratiesessie - waarbij ze de bijbelgedeeltes voor die zondag bespraken. In een kerkdienst werd uitvoerig aandacht besteed aan Kerkproeverij. Dat leverde ook ongemakkelijke gevoelens op, aldus ds. Els van der Wolf. ‘Ik heb wel wat anders aan mijn hoofd dan mensen uitnodigen’- tegelijk was het wel heel stil en aandachtig in de kerk.

Kunst van het uitnodigen

In Veenendaal is regelmatig aandacht besteed aan Kerkproeverij via het eigen kerkblad, waarbij de nadruk wordt gelegd op de uitnodiging. Succes zit hem niet in de hoeveelheid mensen die komen, maar in de hoeveelheid uitnodigingen. De landelijke promotiefilmpjes over Kerkproeverij werden in de diensten vertoond. Samen met de Rooms-Katholieke voorganger stond ds.John Boogaard in de plaatselijke krant met een verhaal over Kerkproeverij. Veel (wijk)gemeenten in Veenendaal doen mee.

De Jeruzalemkerk in Amsterdam begon de voorbereidingen al voor de zomer. Ook hier werden de promotiefilmpjes van de website ingezet. Daarnaast kwam er op de Facebookpagina een stappenplan voor gemeenteleden: hoe nodig je iemand uit? Kernwoorden: BID - vraag God wie je kunt uitnodigen, BESLUIT wie je uitnodigt, BEREID je uitnodiging voor, BEWEEG, nodig daadwerkelijk uit, BRENG VERSLAG UIT, deel je ervaringen met anderen en BID opnieuw voor degene die uitgenodigd is. Over de dienst zelf meldt ds. Elsbeth Gruteke het volgende: ‘We kiezen er voor om een zo gewoon mogelijk dienst te houden, gewoon met alle elementen die op een gewone zondag voorbij komen: zingen met orgel en band, bidden, Bijbel lezen, collecte, koffie drinken na de dienst. In de keuze van de Schriftlezing, dat wordt de barmhartige Samaritaan, en in de manier waarop we toelichten wat we aan het doen zijn, houden we rekening met de aanwezigheid van de gasten. Na de dienst is er een goed verzorgde koffie met lekkere taart en uitnodigende hapjes. Ook zorgen we voor informatie over wat er allemaal in de kerk aangeboden wordt aan cursussen, kringen etc. ‘

De eerste ervaringen met Kerkproeverij smaken goed. Het maakt veel creativiteit los. De oecumenische samenwerking inspireert en ontroert mensen.

>Kijk op www.kerkproeverij.nl in welke kerk in uw buurt u dit weekend eens kunt ‘proeven’.

 »lees verder»

 

Fietsen voor verbinding
De Adventkerk in Bunschoten toont zich een goede buur: zaterdag stappen 28 wielrenners op de fiets om geld in te zamelen voor het naastgelegen verzorgingshuis.

De sponsortocht wordt georganiseerd in het kader van ’50 jaar Adventkerk’ en is een initiatief van Gijsbert Bast, zelf fervent wielrenner. ‘Het thema van ons jubileum is “verbinding”. Fietsen past daar perfect bij: we hebben deelnemers uit allerlei kerkgenootschappen, mannen en vrouwen. Zij kennen elkaar misschien hoogstens van gezicht, maar delen wel de liefde voor het wielrennen.’ De deelnemers leggen een tocht af van 140 kilometer, dwars door het Gooi naar het karakteristieke schiereiland Marken.

Ballenbak

Ook als het gaat om het sponsordoel speelt ‘verbinding’ een rol. Bast: ‘We willen geld ophalen voor een “belevingstuin” voor Zorg- en Wooncentrum De Haven, naast onze kerk. Dat verzorgingshuis verbindt niet alleen verschillende kerkgenootschappen, maar ook jong en oud. Ik kom er regelmatig met mijn zoon en kleinzoon.’ Met de belevingstuin moet het verzorgingshuis voor die laatste nog aantrekkelijker worden. ‘In de tuin kan bijvoorbeeld een ballenbak geplaatst worden voor de klein- of achterkleinkinderen van de bewoners. Het zou toch prachtig zijn als zij in de tuin kunnen spelen, terwijl de anderen een hapje eten in de brasserie van het verzorgingstehuis.’

Euro per kilometer

Maar de belevingstuin biedt nog meer mogelijkheden. ‘Zien, horen en voelen – dat staat er centraal. Dat kan van alles inhouden: bijzondere planten, kippen die verzorgd kunnen worden, fitnessapparatuur… De tuin wordt volledig geschikt gemaakt voor demente bewoners: zij kunnen vanuit hun woongedeelte wel de tuin in en weer terug, maar niet verder naar buiten.’ Met de sponsortocht verwacht Bast bijna vierduizend euro op te halen. ‘Elke deelnemer laat zich voor 140 euro sponsoren, één euro voor elke kilometer. En dat geld is allemaal bestemd voor de belevingstuin. Als het allemaal lukt, is dat een prachtig resultaat!’

De sponsorfietstocht vanuit de Adventkerk in Bunschoten wordt georganiseerd door Gijsbert Bast en Jessica Hop. Kijk voor meer informatie op http://gkbs.nl/nieuws/op-de-fiets-rondje-marken-9-september-2017

 »lees verder»

 

Gek op kerkmuziek
Van jong tot oud, alle gemeenteleden hebben hun muzikale ‘verlanglijstjes’ voor een dienst. Hoe daar mee om te gaan leert u op de opleiding Kerkmuziek.

Sinds de introductie van het nieuwe Liedboek-2013 worden brede eisen gesteld aan de kerkorganist en cantor. Kinderen, jongeren, maar ook veertigers, vijftigers en nog oudere gemeenteleden hebben allen hun muzikale ‘verlanglijstjes’. Hoe ga je om met deze vragen, hoe verdedig je wat jou lief is? In hoeverre moet je je als organist of dirigent openstellen voor andere muzikale ideeën dan de jouwe? Wat is een kerkmuziek die past bij deze tijd, en: hoe houd je het vak van (amateur-)kerkmusicus in deze tijden ook voor jezelf inspirerend en uitdagend?

Op zaterdag 23 september 2017 start een nieuwe driejarige cursus Kerkmuziek in Den Haag. Jelle Bakker volgde de afgelopen drie jaar deze cursus (richting organist). Voor het blad Muziek en Liturgie schreef hij zijn ervaringen op: “Ik vind het meteen geweldig. Ik ben onder gelijkgestemden, weliswaar met heel verschillende achtergrond, in de leeftijd van 18 tot 78 jaar, van kerkelijk licht tot zwaar, maar allemaal gek op kerkmuziek. Ik ben om: ik wil de hele cursus. (...)

Zondencatalogus

"Maar ik kom van ver. Melodische dictees vind ik verschrikkelijk: ik kan geen terts van een verminderde sext onderscheiden, of een tactus minor van een major. Ik heb nog nooit een tongwerk gestemd, laat staan dat ik weet wat een tongwerk is. Registreren doe ik puur op de gok. Op mijn rugwerk ligt een laag stof, nooit gebruikt. Alle koppelingen staan altijd aan. Als kind heb ik zeven jaar pianoles gehad, op basis waarvan ik –zonder pedaal!- orgel ben gaan spelen; mijn pianoboeken zette ik gewoon op het orgel. Alles wat (in principe) is verboden, deed ik: ellenlange romantische voorspelen bij een Goudimelpsalmzetting, tussenspelen in een doorgecomponeerd lied, op hol slaan, chaotische naspelen, rusten inslikken, jagen op kwartnoten, achter de gemeente aan spelen, pauzes laten vallen tussen coupletten - mijn zondencatalogus is lang.”

Wees gerust, met Jelle kwam het goed, hij slaagde dit jaar voor het examen en kan zich ‘uitleven’ als organist bij de protestantse gemeente van Den Haag-Ypenburg.

> De opleiding start op 23 september in Den Haag en wordt gegeven door het Trainingscentrum van de Protestantse Kerk (PCTE). De cursus heeft een organisten- en een koordirigenten-richting. Op de website vindt u alle informatie. Wilt u liever een korter lopende cursus? Dan is de basiscursus Cantor mogelijk iets voor u. 

Bron: Muziek en Liturgie (oktober 2017) 

 »lees verder»

 

Geld voor verbinding
Kerk en Wereld stelt € 150.000 beschikbaar voor projecten die mensen met elkaar verbinden.

 


Tegen polarisatie

“Nederland verhardt. We denken steeds vaker in ‘wij’ en ‘zij’. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) constateert al jaren een toenemende polarisatie in onze samenleving. Hoog en laag opgeleiden en ook mensen van verschillende etnische afkomst staan meer en meer tegenover elkaar. Veel Nederlanders maken zich hier zorgen over,” zegt Ardin Mourik van de commissie Fonds Kerk en Wereld.

Het fonds Kerk en Wereld, onderdeel van de Protestantse Kerk, vindt het verbinden van mensen in de Nederlandse samenleving met welk geloof, kleur of achtergrond belangrijk. Daarom stelt Kerk en Wereld dit najaar een groot bedrag beschikbaar voor mooie initiatieven die groepen mensen met elkaar samen brengen.

Drie jaar lang € 50.000,= per jaar

Dit najaar stelt Kerk en Wereld stelt een bedrag van maximaal € 50.000,= per jaar beschikbaar gedurende drie jaar voor opvallende en vernieuwend initiatieven die groepen, die ver van elkaar af staan, met elkaar in contact brengen. Projecten die wederzijds begrip versterken en mensen stimuleren om blijvend samen op te trekken.

Insturen voor 1 november 2017

De oproep van het fonds luidt: “Als uw project in staat is tegenwicht te bieden tegen discriminatie, het isoleren van groepen of het verscherpen van tegenstellingen tussen mensen met verschillende religies of achtergronden, dan zien we uit naar uw projectvoorstel!”. Projectplannen moeten ingediend worden vóór 1 november 2017. Begin november worden de meest kansrijke projecten uitgenodigd om de plannen toe te lichten in de bestuursvergadering van 27 november in Utrecht. De geselecteerde projecten kunnen vanaf 1 januari 2018 direct aan de slag.

> Alle informatie, het aanvraagformulier en de criteria zijn ook te vinden op: www.kerkenwereld.nl/tender.

Subsidieaanvragen voor een kleiner bedrag kunnen gebruik maken van de reguliere subsidieregeling van het fonds. Het fonds Kerk en Wereld is onderdeel van de Protestantse Kerk en stimuleert activiteiten op het grensvlak van geloof en samenleving door subsidie te geven aan grote en kleine initiatieven op het gebied van vier kernthema’s.

Luister naar commissielid Ardin Mourik op Groot Nieuwsradio over de nieuwe tender (interview op 5 september om 07.15).

 

 

 

 »lees verder»

 

Eigentijdse kloostergemeenschap in Zeeland
Kloosterwelle in Zeeland is een plek voor rust, bezinning, inspiratie en zingeving. Op 3 september wordt er voor deze pioniersplek gecollecteerd.

Een paar jaar geleden ontstond in Noordwelle het idee om te experimenteren met een eigentijdse kloostergemeenschap. ‘Zoveel mensen zijn in deze tijd op zoek naar spiritualiteit en zingeving’, licht dominee Piter Goodijk toe. ‘Veel van hen ervaren een hoge drempel om naar de zondagse dienst te komen. Maar de kerk is eigenlijk ook een hele mooie retraiteplek. Zo is Kloosterwelle ontstaan.’

Stilte en bezinning

Kloosterwelle trekt inmiddels tien tot twintig mensen per week, uit heel Zeeland. Eén keer in de drie maanden vinden er retraitedagen plaats, die worden bepaald door het ritme van de vieringen en maaltijden. Verder is er op deze dagen ruimte voor wandelen, stille tijd en gesprekken met elkaar. Maar ook door de week is er ruimte voor bezinning: elke woensdagavond is er een vesper in de kerk, gevolgd door een gezamenlijke maaltijd. ‘Tijdens de vespers zingen we elkaar psalmen toe vanuit de koorbanken aan weerszijden van de kerk. De vespers volgen de kloosterliturgie, met veel stilte en ruimte voor bezinning. We zien dat een heel divers publiek zich daardoor aangesproken voelt.’

Nieuwe doelgroep

Omroep Zeeland maakte onlangs een korte reportage over de pioniersplek, waarin een aantal mensen vertelt wat Kloosterwelle voor hen betekent. Het is niet de bedoeling dat zij allemaal lid worden van de kerk, benadrukt de predikant in de reportage. ‘Kloosterwelle is niet bedoeld om een nieuwe kerk te stichten. We willen dat de plek zélf bezoekers biedt waar ze naar zoeken: rust, stilte, gemeenschap met elkaar. Zo weten we ook mensen te bereiken die vervreemd zijn geraakt van de kerk.’

Het filmpje van Omroep Zeeland bekijken? > http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/98209/Protestantse-Kerk-pioniersplekken-tegen-leegloop-video

Met de opbrengst van de collecte op 3 september steunt de Protestantse Kerk pioniersplekken als Kloosterwelle, waar mensen samen komen en het geloof delen, waar het goddelijke kan worden ervaren, én waar een band tussen mensen ontstaat. Helpt u mee? U kunt uw bijdrage ook overmaken op NL 10 ABNA 0444 4444 777 t.n.v. Protestantse Kerk o.v.v. collecte Missionair Werk.

 »lees verder»

 

Gruteke: Tussen Kohlbrugge en Ten Boom
Radiopresentator en dominee Elsbeth Gruteke deed de nationale protestantsentest. Ze lijkt het meest op Kohlbrugge en Ten Boom.

Gruteke: "Het is verrassend dat ik bij de calvinistische theoloog Kohlbrugge uitkom, ik moest hem echt even googelen. Ik herken zijn ‘genade alleen’ heel goed. De nadruk op het onvermogen van de mens is bij hem groter dan bij mij. Wat me aanspreekt, en dat is dus misschien wel typisch protestants, is dat de individu rechtstreeks in Jezus naar God gaat. Ik vind het belangrijk dat je als mens zelf verantwoordelijkheid draagt, voor je eigen geweten en keuzes. Dat heb ik jong meegekregen, ook al groeide ik niet in een christelijk gezin op.

Ik ben ook blij met de uitslag van Corrie ten Boom. Ik ben onder de indruk van hoe zij vergeving centraal stelt. En van haar liefde voor Jezus, daar vertelde ze iedereen over in gewone taal, met warmte. Ik ben net als haar vaak op zoek met welke taal ik zal spreken. Zeker in mijn werk als predikant zie ik hoe belangrijk het is om daar naar te zoeken. Dat is ook wel typisch protestant, die zendingsdrang. Met enorme vreugde delen van waar je hart van overstroomt."

Elsbeth Gruteke is predikant van de Jeruzalemkerk in Amsterdam. Ook benieuwd op welke protestant u lijkt? Doe ook de Nationale Protestantentest

 »lees verder»

 

Reizende tentoonstelling wil gesprek bevorderen
Een bijzonder initiatief van de Kerk & Israël-commissie in Overijssel: vanaf 1 oktober brengt zij met een reizende tentoonstelling het Kerk & Israël-werk van de Protestantse Kerk onder de aandacht.

‘Al waren onze monden vol van zang’ is een tentoonstelling van elf meditatieve afbeeldingen uit het magazine Kerk & Israël Onderweg. De middenpagina van dit blad bestaat steevast uit een fotocompositie waarin een gedicht is geplaatst. Van de 25 meditatieve pagina’s die inmiddels beschikbaar zijn, zijn er voor de tentoonstelling 11 uitgekozen. ‘Omdat de composities van taal en beeldtaal zo verrassend zijn, wilden we er méér mensen van laten genieten dan alleen de lezers van het blad’, aldus Reinier Gosker, één van de initiatiefnemers.

Gesprek

De gedichten op de pagina’s werden oorspronkelijk in het Jiddisch of Hebreeuws geschreven. Ze laten iets zien van de brede wereld van de Joodse poëzie en het Joodse leven, van orthodox tot seculier. Met de gedichten en foto’s wil de commissie het Kerk & Israël-werk van de Protestantse Kerk onder de aandacht brengen. ‘Er was een tijd dat ons werk door de plaatselijke gemeenten gedragen werd. Maar nu verstomt het Joods-christelijke gesprek op veel plekken, omdat de actualiteit de naam Israël overschaduwt. Met deze tentoonstelling willen we opnieuw met gemeenten in gesprek komen.’

Aanbod

De tentoonstelling ‘Al waren onze monden vol van zang’ is vanaf oktober 2017 een jaar lang beschikbaar voor alle Protestantse Gemeenten in Overijssel. Daarna kunnen ook andere gemeenten de tentoonstelling huren, voor vijftig euro in totaal. Gosker: ‘Tijdens de expositie organiseren we als commissie graag een informatieavond over de achtergronden van de tentoonstelling, waarbij we ook wat kunnen vertellen over het Kerk & Israël-werk van de Protestantse Kerk. Ik hoop van harte dat gemeenten van ons aanbod gebruik zullen maken!’

>De tentoonstelling ‘Al waren onze monden vol van zang’ bestaat uit twaalf platen van 40 bij 60 centimeter. Gemeenten kunnen deze voor drie weken huren. Meer weten over de tentoonstelling en de mogelijkheden om deze te huren? Neem dan contact op met Reinier Gosker, via reiniergosker@gmail.com of 0522-855782. Meer over Kerk & Israël

 

 »lees verder»

 

Hoe een dominee op zijn kop krijgt
Facebook, wat kun je er mee als kerk? In Meppel is de predikant een nieuw experiment begonnen.

Dominee Siebe Sijtsema, sinds twee jaar predikant van de wijkgemeente Stad en Landen in Meppel, houdt zich al een tijd bezig met het sociale medium. ‘In mijn vorige gemeente werden er regelmatig filmpjes gemaakt voor Facebook. Omdat dat hier in Meppel nog niet gebeurde, ben ik er zelf mee begonnen. De meeste filmpjes, zoals de aankondiging van een kerkdienst, knutsel ik zelf in elkaar. Erg leuk om te doen!’

Opstapverhaal

Sinds 1 augustus is de predikant een nieuw experiment begonnen. ‘Elke dienst vertel ik een zogeheten ‘opstapverhaal’, een verhaal voor de kinderen voordat ze naar de kindernevendienst gaan. Daar komen vaak positieve reacties op. Daarom ben ik begonnen de verhalen te filmen en op Facebook te zetten: zo kunnen mensen het verhaal nog eens terugkijken. En het is ook gelijk een service voor de mensen die niet bij de dienst konden zijn, ik hoor vaak dat zij het jammer vinden dat ze het verhaal gemist hebben.’ Waarom de verhalen geliefd zijn, is wel duidelijk. Sijtsema vertelt met humor en is niet vies van een beetje toneel – zo laat hij zich in één van de filmpjes met een grote plastic hamer op zijn hoofd slaan.

Positief beeld

Het filmen tijdens de dienst wordt op dit moment steeds door een ander gemeentelid gedaan, waardoor de kwaliteit wat verschilt. Als de proef aanslaat, wil de predikant het filmen wat beter gaan organiseren. Desondanks is de Facebookpagina van de wijkgemeente Stad en Landen nu al een bezoekje waard: de filmpjes en foto’s laten een actieve, warme en uitnodigende gemeente zien. Dat is precies wat Sijtsema voor ogen heeft. ‘Ik hoop dat de filmpjes bijdragen aan een positief beeld van onze gemeente en van onze diensten.’

Nieuwsgierig naar de filmpjes van dominee Sijtsema? Bekijk ze hier

 »lees verder»

 

Recht doen op Micha Zondag
Op 15 oktober is het Micha Zondag. Veel kerken staan stil bij de kernboodschap van de profeet Micha ‘goed en recht doen’. Zo ook de hervormde wijkgemeente Krispijn in Dordrecht: ‘Aandacht voor duurzaamheid holt de kern van het Evangelie niet uit.’

 

Op Micha Zondag staan kerken wereldwijd stil bij goed en recht doen. Geïnspireerd en gedreven door de profeet Micha: “Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de HEER van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.” (Micha 6:8)

De hervormde wijkgemeente Krispijn in Dordrecht besteedde de afgelopen jaren aandacht aan deze bijzondere zondag op het kerkelijk rooster. Ook werd in de gemeente een Micha Cursus georganiseerd over duurzaamheid en een rechtvaardige verdeling. Ds. Wim Aanen is er tot zijn emeritaat dit voorjaar, nauw bij betrokken geweest en licht het toe.

Bijbelse motivatie

‘We hebben dit voorjaar als gemeente een Micha-cursus georganiseerd. Een flinke groep jongvolwassenen deed hier aan mee. De cursus is bedoeld om mensen bewust te maken van duurzaamheid en de verdeling tussen arm en rijk. Het is heel praktisch: wat kun je in je eigen leven doen. Practise what you preach, zeg maar. Maar het gaat ook in op de bijbelse motivatie om als christen bezig te zijn met het behoud van de Schepping en met rechtvaardigheid.’


‘Aandacht voor de Schepping en de verdeling tussen arm en rijk is in orthodoxe kringen lange tijd onderbelicht gebleven. Deze thema’s werden vaak geassocieerd met de beweging van het conciliair proces en daarmee met de vrijzinnige hoek van de kerk. Het zou afleiden van de kern van het Evangelie. Maar het is mijn overtuiging dat de boodschap van Jezus Christus betekenis heeft voor de volle breedte van ons leven op aarde. Natuurlijk gaat het in de kern over het behoud van ons als schuldige mensen door Jezus’ dood en opstanding.

Maar aandacht voor de Schepping en duurzaamheid holt de kern van het Evangelie niet uit. Jezus heeft het in de Bijbel nergens over het milieu, maar wel over een rechtvaardige verdeling tussen rijk en arm.’

Knop om

Het thema van Micha-zondag is dit jaar ‘De knop om’.‘In onze gemeente zitten veel jonge mensen met een hoge opleiding; veel van hen zijn zich erg bewust van de grote vragen over duurzaamheid en gerechtigheid; bij hen hoeft misschien minder een knop om. Maar waar de boodschap van het Evangelie versmald wordt tot onze eigen ziel en zaligheid, is dat hard nodig.

> Micha Zondag beoogt bewustzijn voor duurzaamheid en zorg voor de Schepping te creëren vanuit Psalm 24:1 ‘Van de Heer is de aarde en alles wat daar leeft, de wereld en wie haar bewonen.’ Er is gevarieerd liturgisch materiaal beschikbaar voor Micha Zondag. Ook zijn er sprekers beschikbaar om in de gemeente te spreken over de strijd tegen onrecht en hoe zij dat in hun eigen (kerkelijke) praktijk handen en voeten geven. www.michazondag.nl

 »lees verder»

 

Gemeenteleden leiden uitvaart
Gemeenteleden die een uitvaart leiden, het komt steeds vaker voor. In Groningen is, na een intensief opleidingstraject, een eigen uitvaartteam samengesteld.

Net als in veel andere gemeenten, drukt het grote aantal uitvaarten in Groningen zwaar op de agenda van sommige wijkpredikanten. Het begeleiden van uitvaarten slokt veel tijd op. Daarom besloten de drie wijkgemeenten in Groningen-Noord begin 2016 te starten met de cursus ‘Uitvaarten voor gemeenteleden’. Predikante Alberte van Ess begeleidt de groep. ‘Door gemeenteleden op te leiden, willen we zorgen dat er altijd begeleiding beschikbaar is bij een overlijden. Dat hoeft niet per se begeleiding door de eigen wijkpredikant te zijn: er zijn genoeg gevallen waarin iemand anders dit kan doen. Dat gebeurt ook in de katholieke kerk, waar een lange traditie is van geschoolde leken die uitvaarten leiden.’

Groeien in de taak

Tijdens de cursus kwam alles voorbij wat er komt kijken bij het verzorgen van een uitvaart. Het gesprek met de nabestaanden, het samenstellen van de liturgie, het uitzoeken van de liederen en teksten, en ook het spreken in het openbaar. Na het afronden van de cursus werden de deelnemers tijdens een gezamenlijke eredienst voorgesteld aan de gemeente, en kregen ze een zegen mee voor hun toekomstige werk als uitvaartleider. Van Ess: ‘Vanaf dat moment kon het team gaan groeien in hun taak. Alle leden hebben een intensieve stage gevolgd, bijvoorbeeld door met de wijkpredikant mee te gaan op gesprek. Sommigen van hen zien het op dit moment al wel zitten om een hele dienst te leiden; anderen doen het liever nog samen. Dat is prima.’

Meldpunt

Vanaf 1 januari 2018 nemen de wijkgemeenten een meldpunt in gebruik, een telefoonnummer dat bij een overlijden gebeld kan worden. De vier mensen die het meldpunt gaan bemensen, kunnen vervolgens op basis van het uitvaartrooster aangeven wie van het uitvaartteam beschikbaar is. Het is zeker niet de bedoeling om de uitvaartbegeleiding daarmee ‘over de schutting te gooien’, benadrukt Van Ess. ‘Zorgvuldigheid staat voorop, zowel naar de leden van het team als naar de nabestaanden en de gemeenteleden. Om de mensen te laten wennen aan het nieuwe team, hebben we een brochure opgesteld. Zo worden de gezichten langzaam meer bekend. En in een enkel geval, als iemand in een ziekteproces lang is begeleid door de wijkpredikant, kan die aangeven de uitvaart zelf te willen doen.’

Op langere termijn wil het uitvaartteam niet alleen beschikbaar zijn voor uitvaarten binnen de gemeente, maar ook uitvaarten buiten de gemeente gaan begeleiden. Het meldpunt krijgt dus een breed bereik. ‘We vinden het van het allergrootste belang om er te zijn voor mensen bij een overlijden, welke achtergrond iemand ook heeft. En als we kunnen bijdragen aan een waardig en betekenisvol afscheid voor iemand, willen we dat heel graag kunnen doen.’

> Meer weten over de cursus ‘Leiden van uitvaartdiensten door gemeenteleden’? In het Woord&Weg-nummer van september vindt u meer over de achtergrond en inhoud van de cursus. Informatie is ook te vinden bij het cursus- en trainingsaanbod van de Protestantse Kerk. 

 

 »lees verder»

 

Brood Herman
In Barneveld is deze zomer een oude trend opgeleefd: het vriendschapsbrood Herman, symbool van delen en vriendschap, gaat in de kerk rond.

Herman, wie kent het nog? Het vriendschapsbrood – gemaakt van deeg dat als een soort kettingbrief rondgaat – was een tijd geleden erg populair. Predikante Harmke Heuver besloot Herman deze zomer opnieuw te introduceren. ‘Ik heb thuis het startdeeg gemaakt en vervolgens een paar bakjes Herman uitgedeeld tijdens de dienst over de wonderbare spijziging. Net als de broden en de vissen die Jezus uitdeelde, vermeerdert het deeg van Herman immers, zodat iedereen gevoed kan worden.’

Gisten

De ontvangers van Herman hebben een briefje met instructies gekregen. Het startdeeg moet op een warme plek bewaard worden, zodat het kan gaan gisten. In de tien dagen dat het deeg bewaard wordt, moet Herman twee keer ‘gevoerd’ worden, met suiker, melk en bloem. Ook moet er regelmatig geroerd worden. Na tien dagen is er dan een flink deeg ontstaan: genoeg om én een heerlijk brood van te bakken, én om drie bakjes deeg uit te delen. Zo kunnen steeds meer mensen van Herman eten.

Kerkproeverij

In Barneveld is Herman een groot succes. Harmke: ‘Vooral de volwassenen zijn erg enthousiast, die kennen het nog van vroeger. In de Facebookgroep van de kerk zijn mensen elkaar al aan het vragen of zij Herman ook mogen hebben van iemand.’ Het initiatief sluit mooi aan bij de startzondag op 10 september, met het thema ‘Kerkproeverij’. ‘Ik verwacht dat Herman tegen die tijd al behoorlijk vaak gedeeld is. In de kerk, en hopelijk ook daarbuiten. En wie weet bakken mensen wel een bijzondere versie voor de bakwedstrijd op 10 september!’

>Instructies voor het maken van een Herman Brood

 »lees verder»

 


 
Nieuws!
Kijk op de nieuwspagina voor actueel kerknieuws!
 
Nieuws van de diaconie
Informatie over de collecten 
 
Onze kerk op facebook!
Wij zijn ook te vinden op Facebook, klik hier om onze pagina te bekijken!
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.